1. (13) Chuyện Người Tìm Giải Thoát Vòng Luân Hồi (Samsàmocaka)

Bậc Ðạo Sư kể chuyện này trong lúc đang trú tại Veluvana (Trúc Lâm)

Thuở ấy, trong làng Itthakàvati ở nước Magadha và làng Dìgharàji có nhiều người mang nặng tà kiến, muốn tìm giải thoát vòng luân hồi sanh tử. Trước đó có một nữ nhân được tái sanh và một gia đình như vậy. Vì giết hại nhiều gián, dế và châu chấu, khi từ trần, bà tái sanh làm ngạ quỷ, chịu mọi nỗi khổ đói khát giày vò suốt năm trăm năm.

Thời đức Thế Tôn Gotama đang ở tại Ràjagaha, nữ nhân ấy một lần nữa tái sanh vào cùng gia đình như trước kia tại Itthakàvati. Một hôm, khi nàng đang chơi đùa cùng các cô gái khác trên đường cái gần cổng làng, thì Tôn giả Sàriputta cùng mười hai Tỷ-kheo khác đi ngang qua và các cô gái kia vội vàng đảnh lễ. Nhưng cô này vẫn đứng yên tại chỗ một cách vô lễ. Sau đó vị Trưởng lão suy xét quá khứ và tương lai của cô, động lòng thương xót, phê bình thái độ của cô với các cô kia. Họ liền nắm tay cô và kéo cô đến đảnh lễ chư vị.

Về sau, cô gái từ trần lúc sanh con và lại tái sanh giữa loài ngạ quỷ. Ban đêm, nữ ngạ quỷ ấy xuất hiện trước Tôn giả Sàriputta, vị ấy thấy nó liền hỏi:

1.Trần truồng và xấu xí hình dung,

Gầy guộc và thân thể nổi gân,

Ngươi yếu ớt, xương sườn lộ rõ,

Người là ai, hiện đến đây chăng?

Nữ ngạ quỷ đáp:

2. Tôn giả, con là ngạ quỷ nương,

Thần dân khốn khổ của Diêm Vương,

Vì con đã phạm hành vi ác,

Con đến cõi ma đói ẩn thân.

Tôn giả Sàriputta:

3. Ngày xưa ngươi phạm ác gì

Do thân, khẩu, ý thân đã thực thi,

Vì hạnh nghiệp nào, ngươi đã đọa

Từ đây đến cảnh giới âm ty?

Nữ ngạ quỷ:

4. Tôn giả, con không có họ hàng,

Mẹ cha, quyến thuộc để khuyên lơn:

‘Này con, hãy có tâm thành kính

Với các Sa-môn, hãy cúng dường’.

5. Ngũ bách niên từ đó đến đây,

Con lang thang với tấm thân này,

Trần truồng, đói khát luôn hành hạ,

Ðây quả do nhiều ác nghiệp gây.

6. Kính bái hiền nhân với tín tâm

Bạch ngài đại lực, xót thương con,

Cúng dường lấy đức cho con hưởng,

Giải thoát con từ cảnh khổ thân.

Chư vị kết tập Kinh điển kể tiếp chuyện này:

7. Chấp thuận với lời: ‘Ðược lắm thay!’

Vì lòng bi mẫn cõi đời này,

Cúng dường Tăng chúng phần cơm nhỏ,

Một mảnh y cùng chén nước đầy,

Xá-lợi-phất Tôn nhân phát nguyện

Dành cho ngạ quỷ phước phần này.

8. Lập tức ngay sau lễ cúng dâng,

Phước phần hồi hướng đến vong nhân,

Ðây là kết quả từ công đức:

Thức uống, thức ăn, lẫn áo quần.

9. Sáng ngời, y phục thật thanh tân,

Tơ lụa Ba-la-nại tuyệt trần,

Mang đủ nữ trang và kiểu áo,

Ðến gần Xá-lợi-phất Tôn nhân.

Tôn giả Sàriputta hỏi:

10. Hỡi nàng Thiên nữ, dáng siêu phàm

Ðang chiếu mười phương sáng rỡ ràng,

Thiên nữ, sắc nàng trông chói lọi,

Như vì sao cứu hộ trần gian.

11. Dung sắc này do nghiệp quả nào,

Phước phần nàng hưởng bởi vì sao,

Bất kỳ lạc thú nào yêu chuộng

Trong dạ, nàng đều thỏa ước ao?

12. Hỡi nàng Thiên nữ đại oai thần,

Nàng tạo đức gì giữa thế nhân,

Vì cớ gì oai nghi rực rỡ,

Vẻ huy hoàng chiếu khắp mười phương?

Nữ ngạ quỷ đáp:

13. Trước con hình vóc chỉ trơ xương,

Gầy guộc, đói cơm, lại ở truồng,

Da dẻ nhăn nheo, nhờ Giác giả

Từ bi nhìn cảnh ngộ đau thương.

14. Khi ngài ban tặng chủng hiền Tăng

Một mảnh y vàng, một miếng ăn,

Và chén nước kia, ngài đã chuyển

Phước phần công đức đến cho con.

15. Hãy nhìn kết quả của phần ăn:

Lạc thú mà con vẫn ước mong,

Con được cả ngàn năm thọ hưởng

Thức ăn đầy đủ các mùi hương.

16. Hãy nhìn kết quả phát sinh ra

Từ một mảnh trong chiếc áo kia:

Y phục giờ đây đầy đủ loại

Khác nào quốc độ chúa Nan-da.

17. Tôn giả, nay con có biết bao

Áo quần, mền đắp thật dồi dào,

Bằng tơ lụa với lông loài vật,

Ðủ loại vải dày mỏng đẹp sao.

18. Sung mãn và cao quý tuyệt vời,

Chúng treo lơ lửng ở trên trời,

Con mang tùy ý, thưa Tôn giả,

Bất cứ loại nào thích thú thôi.

19. Hãy nhìn kết quả tạo nên phần

Từ chén nước trong đã cúng dâng:

Có bốn hồ sen sâu thẳm thẳm

Ðược xây dựng khéo léo vô ngần.

20. Bến bờ xinh đẹp, nước trong xanh,

Nhè nhẹ hương thơm, dịu mát lành,

Bao phủ toàn sen xanh, đỏ thắm,

Tràn đầy ngó súng mọc chung quanh.

21. Phần con an hưởng thú vui chơi,

Chẳng sợ gì đâu bốn góc trời,

Tôn giả, nay con về cõi đất

Ðể con đảnh lễ đấng thương đời.