Nước Kāsi

Tổng quan

Kāsi (Pāli: Kāsi; Sanskrit: Kāśī; Hán-Việt thường gọi Ca-thi) là một trong mười sáu Mahājanapada – mười sáu đại quốc của Ấn Độ cổ đại.

Trung tâm nổi tiếng nhất của Kāsi là Bārāṇasī (Vārāṇasī, Ba-la-nại).

Đối với lịch sử Phật giáo, Kāsi đặc biệt quan trọng vì tại Isipatana – Migadāya, gần Bārāṇasī, Đức Phật đã gặp lại năm người bạn đồng tu và bắt đầu truyền bá giáo pháp sau khi giác ngộ.

Chính tại khu vực này, truyền thống Phật giáo đặt:

• bài pháp đầu tiên;

• sự chứng ngộ của Koṇḍañña;

• sự hình thành nhóm đệ tử xuất gia đầu tiên;

• sự xuất hiện của Tăng đoàn sơ kỳ;

• và giai đoạn đầu tiên của công cuộc hoằng pháp.

Vì vậy Kāsi không chỉ là một Mahājanapada cổ đại mà còn là một trong những vùng đất nền tảng của lịch sử Phật giáo.

Bārāṇasī – trung tâm của Kāsi

Bārāṇasī là kinh đô và đô thị quan trọng nhất của Kāsi.

Trong các nguồn Phật giáo, thành phố còn thường xuất hiện dưới dạng Benares trong các bản dịch tiếng Anh.

Bārāṇasī là một trung tâm đô thị, thương mại và văn hóa quan trọng của miền bắc Ấn Độ cổ đại.

Đối với database nên thiết lập:

Kāsi → Bārāṇasī → Isipatana → Migadāya.

Không nên nhập bốn khái niệm này thành một.

Kāsi là quốc gia/lãnh thổ.

Bārāṇasī là thành phố.

Isipatana là địa điểm gần Bārāṇasī.

Migadāya là khu vườn nai tại Isipatana.

Isipatana – Migadāya

Isipatana là một trong những địa danh Phật giáo quan trọng nhất thuộc khu vực Bārāṇasī.

Tại đây có Migadāya – Vườn Nai.

Sau khi giác ngộ tại Uruvelā, Đức Phật quyết định tìm năm người từng tu khổ hạnh cùng Ngài.

Năm vị lúc ấy đang sống tại Isipatana.

Đức Phật đi từ vùng giác ngộ đến Bārāṇasī và gặp họ tại Migadāya.

Đây trở thành bối cảnh của một trong những sự kiện quan trọng nhất trong lịch sử Phật giáo.

Năm vị Pañcavaggiya

Năm người bạn đồng tu của Đức Phật thường được gọi là:

Pañcavaggiya – nhóm năm vị.

Gồm:

• Koṇḍañña;

• Vappa;

• Bhaddiya;

• Mahānāma;

• Assaji.

Trước khi Đức Phật giác ngộ, năm vị đã từng theo Bồ-tát trong giai đoạn thực hành khổ hạnh.

Khi Bồ-tát từ bỏ lối tu ép xác cực đoan, họ cho rằng Ngài đã từ bỏ sự tinh tấn nên rời Ngài và đến Isipatana.

Sau khi giác ngộ, Đức Phật tìm đến họ.

Sự gặp lại này mở đầu giai đoạn truyền bá giáo pháp.

Dhammacakkappavattana Sutta

Tại Migadāya ở Isipatana, Đức Phật giảng cho năm vị bài pháp được truyền thống xem là bài giảng đầu tiên sau giác ngộ:

Dhammacakkappavattana Sutta – Kinh Chuyển Pháp Luân.

Nội dung nổi bật gồm:

hai cực đoan cần tránh;

Trung đạo;

Bát Thánh đạo;

và

Bốn Thánh đế.

Trong quá trình nghe pháp, Koṇḍañña chứng được pháp nhãn.

Vì vậy ông được xem là người đầu tiên trong nhóm năm vị thấu hiểu giáo pháp.

Quan hệ database đặc biệt quan trọng:

Kāsi → Bārāṇasī → Isipatana → Migadāya → Dhammacakkappavattana Sutta → Koṇḍañña.

“Chuyển bánh xe Pháp”

Tên bài kinh mang ý nghĩa:

“Khởi chuyển bánh xe Dhamma.”

Sự kiện tại Isipatana vì vậy thường được gọi là:

Chuyển Pháp Luân.

Trong truyền thống Phật giáo, đây là thời điểm giáo pháp mà Đức Phật chứng ngộ bắt đầu được truyền đạt cho người khác.

Do đó Isipatana không chỉ là một địa điểm Đức Phật từng ghé qua mà là một trong những địa điểm mang ý nghĩa nền tảng đối với toàn bộ lịch sử Phật giáo.

Anattalakkhaṇa Sutta

Sau bài pháp đầu tiên, Đức Phật tiếp tục hướng dẫn năm vị Pañcavaggiya.

Một bài kinh đặc biệt quan trọng trong giai đoạn này là:

Anattalakkhaṇa Sutta – Kinh Vô Ngã Tướng.

Bài kinh phân tích năm uẩn:

• sắc;

• thọ;

• tưởng;

• hành;

• thức;

và chỉ ra rằng chúng không thích hợp để xem là:

“cái này là của tôi, cái này là tôi, cái này là tự ngã của tôi.”

Theo truyền thống kinh điển, sau lời giảng này năm vị đạt giải thoát hoàn toàn.

Như vậy Isipatana gắn trực tiếp với quá trình hình thành nhóm Arahant đầu tiên trong Tăng đoàn.

Sự hình thành Tăng đoàn đầu tiên

Sau khi Koṇḍañña chứng pháp, ông xin xuất gia.

Các vị còn lại sau đó cũng lần lượt được Đức Phật hướng dẫn và xuất gia.

Nhóm năm vị trở thành những đệ tử xuất gia đầu tiên.

Vì vậy khu vực Kāsi–Bārāṇasī có ý nghĩa đặc biệt đối với Saṅgha – Tăng đoàn.

Có thể biểu diễn:

Bodhgayā
→ Đức Phật giác ngộ

Isipatana
→ giáo pháp bắt đầu được truyền giảng

Pañcavaggiya
→ Tăng đoàn đầu tiên hình thành.

Đây là một chuỗi địa danh–sự kiện rất quan trọng đối với database Nikaya Tâm Học.

Yasa

Sau nhóm năm vị, Yasa trở thành một trong những người xuất gia nổi bật của giai đoạn đầu.

Yasa là con của một gia đình giàu có tại Bārāṇasī.

Không thỏa mãn với đời sống hưởng thụ, ông rời nhà và đến gặp Đức Phật tại Isipatana.

Sau khi nghe pháp, Yasa đạt được những thành tựu tâm linh và gia nhập Tăng đoàn.

Cha của Yasa cũng đến gặp Đức Phật và trở thành một trong những nam cư sĩ đầu tiên quy y Tam Bảo.

Sự kiện Yasa cho thấy cộng đồng Phật giáo tại Kāsi bắt đầu mở rộng rất nhanh từ nhóm năm vị ban đầu.

Những người bạn của Yasa

Sau Yasa, những người bạn của ông cũng tìm đến Đức Phật.

Trong số đó truyền thống nhắc đến:

• Vimala;

• Subāhu;

• Puṇṇaji;

• Gavampati.

Sau đó nhiều người khác cũng gia nhập Tăng đoàn.

Theo trình thuật Luật tạng, cộng đồng các vị Arahant tăng lên đến sáu mươi vị.

Đây là bước chuyển từ một nhóm đệ tử nhỏ sang một phong trào truyền bá rộng hơn.

Sáu mươi vị Arahant và sứ mạng hoằng pháp

Khi đã có sáu mươi vị đệ tử giải thoát, Đức Phật khuyến khích họ đi nhiều hướng để truyền bá giáo pháp vì lợi ích của số đông.

Sự kiện này đánh dấu một bước ngoặt:

Phật giáo bắt đầu được truyền bá có tổ chức ra ngoài khu vực Bārāṇasī.

Do đó có thể tạo chuỗi:

Kāsi → Isipatana → 60 Arahant → khởi đầu công cuộc hoằng pháp.

Đây là một trong những sự kiện đáng được đặt nổi bật trong record Kāsi.

Upaka trên đường đến Kāsi

Trên đường từ vùng giác ngộ đến Bārāṇasī, Đức Phật gặp một đạo sĩ thuộc truyền thống Ājīvaka tên là Upaka.

Upaka hỏi Ngài về vị thầy và giáo pháp của Ngài.

Đức Phật trả lời theo cách thể hiện rằng Ngài đã tự mình đạt giác ngộ.

Sau cuộc gặp, Đức Phật tiếp tục hành trình đến Bārāṇasī.

Do đó Upaka có liên hệ với hành trình Bodhgayā → Isipatana, nhưng không nên đơn giản ghi rằng Upaka là một nhân vật của thành Bārāṇasī.

Quan hệ chính xác hơn:

Bodhgayā → hành trình đến Kāsi → gặp Upaka → Isipatana.

Suppiyā

Suppiyā là một nữ cư sĩ nổi tiếng trong Luật tạng và có quan hệ với Bārāṇasī.

Câu chuyện của bà liên quan đến việc chăm sóc một vị Tỳ-kheo bệnh và dẫn đến một quy định quan trọng về việc sử dụng thịt người.

Đây là một ví dụ khác cho thấy Bārāṇasī tiếp tục là một địa điểm sinh hoạt của cộng đồng Phật giáo sau giai đoạn truyền pháp đầu tiên.

Kāsi và Kosala

Quan hệ giữa Kāsi và Kosala là một phần quan trọng của lịch sử chính trị miền bắc Ấn Độ.

Kāsi từng là một vương quốc mạnh.

Các nguồn Phật giáo, đặc biệt Jātaka và truyền thống lịch sử, lưu giữ nhiều câu chuyện về chiến tranh giữa các vua Kāsi và Kosala.

Đến thời Đức Phật, Kāsi đã nằm dưới quyền lực của Kosala hoặc gắn rất chặt với chính thể Kosala.

Kinh điển vì vậy đôi khi sử dụng cách gọi:

Kāsi-Kosala.

Điều này rất quan trọng đối với bản đồ.

Không nên vẽ Kāsi thời Đức Phật như một cường quốc hoàn toàn độc lập ngang hàng với Kosala mà không có chú thích.

Nên thể hiện:

Kāsi – một Mahājanapada lịch sử, nhưng trong thời Đức Phật đã nằm trong quỹ đạo chính trị của Kosala.

Pasenadi và Kāsi

Vua Pasenadi cai trị Kosala trong thời Đức Phật.

Trong một số nguồn ông được mô tả là người cai trị Kāsi-Kosala.

Điều này phản ánh việc Kāsi đã nằm trong phạm vi quyền lực Kosala.

Do đó database nên liên kết:

Kāsi ↔ Kosala → Pasenadi.

Bimbisāra, Kosaladevī và ngôi làng Kāsi

Quan hệ Kāsi còn xuất hiện trong mối quan hệ chính trị giữa Kosala và Magadha.

Theo truyền thống, khi Kosaladevī, công chúa Kosala, kết hôn với vua Bimbisāra của Magadha, một ngôi làng thuộc Kāsi được dùng làm một phần của hôn lễ, với nguồn thu dành cho chi phí tắm và nước hoa của bà.

Sau cái chết của Bimbisāra, vấn đề quyền lợi đối với vùng đất này trở thành một yếu tố trong xung đột giữa:

Pasenadi của Kosala

và

Ajātasattu của Magadha.

Vì vậy Kāsi nằm ở một vị trí quan trọng trong quan hệ:

Kosala ↔ Magadha.

Brahmadatta và vấn đề Jātaka

Tên Brahmadatta xuất hiện cực kỳ thường xuyên trong Jātaka với tư cách vua Bārāṇasī.

Công thức:

“Khi Brahmadatta đang trị vì tại Bārāṇasī…”

xuất hiện trong rất nhiều truyện tiền thân.

Tuy nhiên cần đặc biệt thận trọng.

Không nên xây dựng một danh sách dài rồi coi tất cả các Brahmadatta là một vị vua lịch sử duy nhất.

Trong văn học Jātaka, Brahmadatta thường hoạt động như một tên/danh hiệu khuôn mẫu của vua Bārāṇasī.

Do đó nên tạo mục riêng:

“Kāsi/Bārāṇasī trong Jātaka.”

Không nên trộn phần này với lịch sử chính trị chắc chắn của thời Đức Phật.

Kāsi trong Jātaka

Bārāṇasī có vị trí đặc biệt trong văn học Jātaka.

Một số lượng rất lớn truyện tiền thân đặt bối cảnh tại đây.

Điều này phản ánh vị trí văn hóa rất mạnh của Bārāṇasī trong trí nhớ văn học Phật giáo.

Nhưng:

Jātaka không thể tự động được sử dụng như biên niên sử chính trị trực tiếp của Kāsi.

Những câu chuyện về:

• Brahmadatta;

• các cuộc chinh phục;

• những vị vua huyền thoại;

• quy mô thành phố;

cần được ghi rõ thuộc Jātaka/truyền thống, không phải tất cả đều là dữ liệu lịch sử được Nikāya xác nhận.

Vị trí địa lý

Kāsi nằm quanh khu vực Vārāṇasī hiện nay, thuộc bang Uttar Pradesh, miền bắc Ấn Độ.

Bārāṇasī nằm bên sông Gaṅgā – Hằng Hà.

Lãnh thổ lịch sử Kāsi mở rộng quanh vùng trung lưu sông Hằng.

Tuy nhiên ranh giới thay đổi theo thời kỳ.

Do đó bản đồ Nikaya Tâm Học nên ghi:

“Kāsi – khu vực Bārāṇasī và vùng phụ cận, phạm vi ước định.”

Không nên vẽ đường biên quá chính xác như biên giới hành chính hiện đại.

Sārnāth ngày nay

Isipatana–Migadāya thường được xác định với khu vực Sārnāth, gần Vārāṇasī ngày nay.

Sārnāth hiện là một trong những địa điểm hành hương Phật giáo nổi tiếng nhất thế giới.

Tuy nhiên database nên ưu tiên tên cổ:

Isipatana

và

Migadāya

sau đó mới ghi:

Sārnāth – tên địa điểm hiện đại.

Bốn địa điểm hành hương lớn

Bārāṇasī/Isipatana có quan hệ với một trong những sự kiện lớn nhất của cuộc đời Đức Phật:

bài pháp đầu tiên.

Trong truyền thống hành hương Phật giáo, khu vực Sārnāth–Isipatana vì vậy trở thành một trong những thánh địa quan trọng nhất.

Có thể đặt trong chuỗi:

Lumbinī – đản sinh

Bodhgayā – giác ngộ

Isipatana/Sārnāth – chuyển Pháp luân

Kusinārā – Parinibbāna.

Đối với hệ thống bản đồ của Nikaya Tâm Học, đây là một tuyến hành hương và tuyến sự kiện rất quan trọng.

Vai trò của Kāsi trong lịch sử Phật giáo

Kāsi có ít nhất sáu ý nghĩa nổi bật.

Thứ nhất – Mahājanapada

Kāsi là một trong mười sáu đại quốc của Ấn Độ cổ đại.

Thứ hai – Bārāṇasī

Đây là một trong những đô thị nổi tiếng nhất của miền bắc Ấn Độ.

Thứ ba – Isipatana

Đức Phật tìm đến năm vị Pañcavaggiya tại đây sau khi giác ngộ.

Thứ tư – Chuyển Pháp Luân

Bài pháp đầu tiên được giảng tại Migadāya.

Thứ năm – Tăng đoàn

Những đệ tử xuất gia đầu tiên hình thành tại khu vực này.

Thứ sáu – hoằng pháp

Từ cộng đồng đầu tiên tại Bārāṇasī, các đệ tử được gửi đi nhiều hướng để truyền bá Dhamma.

Vì vậy Kāsi giữ một vị trí đặc biệt:

Bodhgayā là nơi Đức Phật giác ngộ; Kāsi–Isipatana là nơi giáo pháp bắt đầu được truyền đến thế gian.

Nhân vật liên quan

• Đức Phật Gotama

• Koṇḍañña

• Vappa

• Bhaddiya

• Mahānāma

• Assaji

• Yasa

• Vimala

• Subāhu

• Puṇṇaji

• Gavampati

• Upaka

• Suppiyā

• Pasenadi

• Bimbisāra

• Ajātasattu

Địa danh liên quan

• Bārāṇasī

• Isipatana

• Migadāya

• Sārnāth

• Gaṅgā

• Kosala

• Magadha

• Uruvelā/Bodhgayā

Kinh điển nên liên kết

SN 56.11 – Dhammacakkappavattana Sutta

→ bài pháp đầu tiên tại Isipatana.

SN 22.59 – Anattalakkhaṇa Sutta

→ giáo pháp Vô ngã dành cho năm vị.

Vinaya Mahāvagga

→ hành trình đến Bārāṇasī, năm vị Pañcavaggiya, Yasa và giai đoạn hình thành Tăng đoàn.

DN 16 – Mahāparinibbāna Sutta

→ Isipatana/Bārāṇasī trong bối cảnh các địa điểm quan trọng của Phật giáo.

Jātaka

→ nguồn văn học cực kỳ phong phú về Bārāṇasī và các vua Brahmadatta, nhưng cần phân loại riêng với dữ kiện Nikāya.

Đính chính dữ liệu hiện tại

Record hiện tại cần chỉnh một số điểm lớn.

1. Đưa lịch sử Phật giáo lên trước lịch sử chính trị.

Phần quan trọng nhất của Kāsi đối với website này là:

Bārāṇasī → Isipatana → Chuyển Pháp Luân → Tăng đoàn đầu tiên.

2. Không dành phần lớn record cho lịch sử Vệ Đà và các triều vua.

Có thể giữ lại dưới mục “Lịch sử Kāsi trước thời Đức Phật”.

3. Phân biệt dữ liệu Jātaka với lịch sử.

Đặc biệt là các vua mang tên Brahmadatta và những cuộc chiến được kể trong Jātaka.

4. Thể hiện đúng quan hệ Kāsi–Kosala.

Kāsi là một Mahājanapada lịch sử nhưng đến thời Đức Phật đã nằm trong phạm vi quyền lực Kosala.

5. Tách Kāsi và Bārāṇasī.

Kāsi là lãnh thổ; Bārāṇasī là đô thị trung tâm.

6. Tách Bārāṇasī và Isipatana.

Isipatana nằm gần Bārāṇasī, không phải tên khác của toàn thành phố.

7. Tách Isipatana và Migadāya về mặt dữ liệu.

Có thể thiết lập:

Isipatana → Migadāya

thay vì dùng hai tên như hoàn toàn đồng nghĩa.

Mô tả ngắn đề nghị

“Kāsi (Ca-thi) là một trong mười sáu Mahājanapada của Ấn Độ cổ đại, với Bārāṇasī là trung tâm chính. Trong lịch sử Phật giáo, vùng này đặc biệt quan trọng vì tại Migadāya ở Isipatana, gần Bārāṇasī, Đức Phật giảng bài pháp đầu tiên cho năm vị Pañcavaggiya, khởi chuyển bánh xe Dhamma và mở đầu quá trình hình thành Tăng đoàn Phật giáo.”

Dữ liệu đề nghị

Tên: Kāsi
Sanskrit: Kāśī
Tên Hán-Việt: Ca-thi
Loại: Mahājanapada
Trung tâm: Bārāṇasī / Vārāṇasī
Thánh địa nổi bật: Isipatana – Migadāya
Tên hiện đại của khu thánh địa: Sārnāth
Vị trí: khu vực Vārāṇasī, Uttar Pradesh, Ấn Độ ngày nay
Quan hệ chính trị thời Đức Phật: nằm trong phạm vi quyền lực của Kosala
Sự kiện Phật giáo quan trọng nhất: Đức Phật thuyết bài pháp đầu tiên
Nhóm đệ tử: Pañcavaggiya
Kinh tiêu biểu: SN 56.11; SN 22.59
Vai trò: nơi khởi đầu việc truyền bá Dhamma và hình thành Tăng đoàn sơ kỳ
Chứng cứ kinh điển: Rất cao
Độ chắc chắn vị trí Bārāṇasī/Isipatana: Cao
Độ chắc chắn đường biên Kāsi thời Đức Phật: Trung bình/thấp

Mức độ chắc chắn

RẤT CAO – Kāsi thuộc danh sách mười sáu Mahājanapada.

RẤT CAO – Bārāṇasī là trung tâm của Kāsi.

RẤT CAO – Đức Phật đến Isipatana sau giác ngộ và giảng pháp cho năm vị Pañcavaggiya.

RẤT CAO – Dhammacakkappavattana Sutta gắn với Migadāya tại Isipatana.

RẤT CAO – giai đoạn đầu hình thành Tăng đoàn diễn ra tại khu vực Bārāṇasī.

CAO – Kāsi đã nằm trong phạm vi quyền lực Kosala vào thời Đức Phật.

JĀTAKA/TRUYỀN THỐNG – nhiều câu chuyện về Brahmadatta và lịch sử chiến tranh Kāsi–Kosala.

TRUNG BÌNH/THẤP – việc phục dựng chính xác đường biên lãnh thổ Kāsi trên bản đồ hiện đại.