1. (26) Chuyện Không Chìm Trong Nước (Abhijjamàna)

Bậc Ðạo Sư kể chuyện này trong lúc đang trú tại Veluvana (Trúc Lâm)

Về phía Tây Benares (Ba-la-nại) bên kia sông Hằng, khi ta đi qua thị trấn Vàsabha, trong thôn làng tên gọi Cundatthilà có một người thợ săn.

Y giết hươu nai trong rừng, nấu loại thịt ngon nhất trên than hồng và khi ăn xong, y buộc những thứ còn lại trong cái thúng bằng lá, mang trên đòn gánh đi vào làng.

Khi đám trẻ con thấy y ở cổng thị trấn, chúng chìa tay ra, chạy tới xin:

– Cho tôi miếng thịt! Cho tôi miếng thịt!

Vì thế y cho mỗi đứa trẻ một miếng thịt nhỏ. Một hôm y chỉ mang hoa và cho mỗi đứa một chùm. Khi từ trần, y tái sanh làm ngạ quỷ. Vừa đói vừa khát, y bước đi trên sông Hằng mà không bị chìm, mong tìm về quê làng cùng bà con thân thuộc.

Vị đại thần của vua Bimbisàra (Tần-bà-sa) sau khi đi dẹp quân phiến loạn xong, trở về bằng thuyền xuống dòng sông, trông thấy ngạ quỷ kia đang đi xuôi dòng, bèn hỏi:

1. Ngươi chẳng bị chìm xuống nước sông,

Ngươi đi trên mặt nước sông Hằng,

Thân mình trần trụi, và tuy thế,

Người đội vòng hoa khéo điểm trang,

Như thể thoát ly thân phận quỷ,

Ngươi đi đâu đó, ở đâu chăng?

Bấy giờ những chuyện do ngạ quỷ và đại thần Kiliya nói được các vị kết tập Kinh điển kể lại qua các vần kệ sau:

2. Ngạ quỷ đáp lời: ‘Tôi sẽ đi

Về thôn làng cũ Cun-dat-thi,

Giữa nơi đây với Và-sa phố,

Kế cận Ba-la-nại sá gì!

3. Khi ấy, đại thần nổi tiếng kia,

Người mang danh hiệu Ko-li-ya,

Ðem cho ngạ quỷ phần cơm chín,

Một bộ áo và bánh mạch nha.

4. Ngừng chiếc thuyền kia, vị đại thần

Bảo tìm người hớt tóc cúng dâng,

Khi người hớt tóc dùng đồ cúng,

Ngạ quỷ hưởng ngay quả phước ân.

5. Tức thì quỷ phục sức cao sang

Mang đủ vòng hoa khéo điểm trang,

Ngạ quỷ đứng nơi kia hưởng thọ

Lễ dâng cúng tạo phước ân tràn,

Vì duyên cớ ấy ta nên cúng

Cho ngạ quỷ vì biết xót thương.

Như vậy vị đại thần Koliya cảm thấy xót thương ngạ quỷ ấy và làm lễ bố thí cho nó theo cách được nói trên. Vị ấy tiếp tục xuôi dòng và đến Ba-la-nại lúc rạng đông.

Ðức Thế Tôn du hành qua không gian để đón mừng hội chúng và đứng trên bờ.

Ðại thần Koliya vô cùng hoan hỷ, thỉnh cầu đức Thế Tôn thọ trai tại nhà vị ấy. Ðức Thế Tôn im lặng nhận lời.

Với tâm thanh thản, đại thần Koliya cúng dường thực phẩm lên đức Phật và chúng Tăng. Sau đó, khi một đám đông dân chúng tụ họp lại, đức Thế Tôn vì lòng lân mẫn chúng sanh đã làm phép mầu khiến cho một số ngạ quỷ xuất hiện trước quần chúng và kể chuyện chúng đã đọa lạc như vậy bằng cách nào.

Chư vị kết tập Kinh điển diễn tả như sau:

6. Một bọn mang đầy giẻ rách bung,

Bọn kia lấy tóc để che thân,

Cả bầy ngạ quỷ tìm lương thực,

Lang bạt đi quanh quẩn khắp vùng.

7. Ra đi tìm kiếm xứ xa xôi,

Song chẳng nhận đâu được miếng mồi,

Ðói khát trở về nằm bất tỉnh,

Ngã nhào xuống đất trốn đi thôi.

8. Một bọn ngã nằm xuống đất dơ,

Chúng không làm thiện nghiệp ngày xưa,

Chúng trông như thể đang thiêu đốt

Vì lửa hạ và cất tiếng thưa:

9-10. ‘Xưa là ác phụ mẫu trong nhà,

Chẳng tạo nơi an trú chúng ta

Qua các việc thi ân bố đức,

Dù nhiều thực phẩm được quăng xa,

Chúng ta đã chẳng đem phân phát

Cho những đoàn du sĩ xuất gia.

11. Trong lúc muốn làm việc ác gian,

Biếng lười, bướng bỉnh, lại tham ăn,

Chúng ta cho chút phần thừa thải

Và phỉ báng người được phát ban.

12. Nô tỳ và sản nghiệp toàn gia,

Ngay cả đồ trang sức ngọc ngà,

Giờ đây phục vụ bao người khác,

Ðau buồn giành lại số phần ta.

13. Những người đan giỏ đáng chê bai,

Những kẻ đóng xe bị đọa đày,

Những bọn tắm thuê cho kẻ khác,

Chiên-đàn hạ đẳng, đám ăn mày.

14-15. Trong nhà hạ liệt, bọn cùng đinh

Như vậy, bọn này được tái sanh,

Ấy phận dành cho người biển lận;

Còn người xưa tạo nghiệp an lành,

Là người bố thí, tay hào phóng,

Chiếu sáng vườn Thiên lạc hiển vinh.

16. Hưởng thọ bao hoan lạc cõi trời,

Họ làm chúa tể các lâu đài,

Từ đây họ tái sanh cao quý,

Giữa các phú gia ở cõi người.

17. Trong nhà nóc nhọn có nhiều tầng,

Ngay cả hoàng cung, với tọa sàng

Bao phủ chăn màn lông thú quý,

Những người đã nhiếp phục điều thân,

Tái sanh vào các nhà lương thiện,

Ðầy đủ tiện nghi giữa thế nhân,

Tay của mỗi người cầm chiếc quạt

Ðược làm bằng các sợi lông công.

18. Bất cứ nơi nào họ bước ra,

Họ đều điểm ngọc với cài hoa;

Gia nhân hộ tống ngay bên cạnh,

Tìm đủ thú vui sáng tối mà.

19. Nan-da-ra, Hỷ lạc Viên này

Không phải để dành cho những ai

Chẳng tạo tác nên nhiều phước nghiệp,

Mà dành riêng biệt để cho người

Ðã hoàn thành được nhiều công đức,

Là Ðại Lâm Viên của cõi trời

Tam thập tam thiên đầy lạc thú,

Không vì phiền não, mãi vui tươi.

20. Chẳng đời này hoặc cõi đời sau

Hạnh phúc dành cho những kẻ nào

Không tạo tác nên nhiều phước nghiệp,

Song đời này lẫn cõi đời sau

Ðể dành hạnh phúc cho bao kẻ

Làm các thiện hành phước nghiệp cao.

21. Vậy những ai mong chúng bạn hiền,

Phải hoàn thành thiện nghiệp tinh chuyên,

Bởi vì người tạo nhiều công đức

Hưởng lạc thú nhiều ở cõi thiên.