6. (44) Câu chuyện thứ sáu – Lâu Ðài Tịnh Xá (Vihàra-Vimàna)

Bấy giờ, đức Thế Tôn đang trú tại Sàvatthi, trong Kỳ Viên tinh xá. Thời ấy Visàkhà, vị đại đệ tử nữ cư sĩ, đã được các bạn hữu và người hầu cận thúc giục đi chơi một vòng trong hoa viên nhân một ngày lễ hội. Ðược tắm rửa và xoa dầu thơm cẩn thận, bà ăn một bữa thịnh soạn xong, tự trang điểm với ‘bộ nữ trang đại quý giá’, rồi được một đám bạn đồng hành năm trăm người hầu cận, bà rời nhà ra đi với đoàn người hộ tống linh đình.

Trong khi tiến về hoa viên, bà suy nghĩ: ‘Cuộc vui chơi nhàn nhã như thuở còn thiếu nữ đối với ta giờ đây có nghĩa gì? Nào, ta hãy đi đến tinh xá, đảnh lễ đức Thế Tôn cùng chư Tôn giả làm phát khởi tín tâm, và ta sẽ nghe pháp’.

Bà liền đi đến tinh xá, dừng lại bên đường cởi bộ trang sức đại quý báu ấy ra, trao vào tay một nữ tỳ, kính lễ đức Thế Tôn, rồi ngồi xuống một bên. Bà nghe pháp xong, cung kính đảnh lễ đức Thế Tôn, đi vòng quanh Ngài theo đúng nghi thức, và rời tinh xá. Vừa đi một chặng đường ngắn, bà liền bảo nữ tỳ:

– Nào, ta muốn đeo bộ nữ trang.

Trước đây cô gái ấy đã buộc nó thành một gói, đặt trong tinh xá, rồi đi quanh quẩn một lúc, đến giờ ra về lại quên bẵng việc kia. Nàng thú nhận:

– Con quên mất, chắc nó còn ở đó. Con sẽ đi kiếm về đây.

Và nàng liền quay lại. Visàkhà lại bảo:

– Ðược rồi, nếu nó đã được cất trong tinh xá và quên mất, thì vì lợi ích của tinh xá, ta sẽ cúng dường bộ trang sức ấy.

Rồi bà trở lại tinh xá, đến gần đức Thế Tôn, cung kính đảnh lễ Ngài, trình lên Ngài ý định của bà và thưa:

– Bạch Thế Tôn, con muốn xây một tinh xá, ước mong đức Thế Tôn từ bi cho phép con.

Ðức Thế Tôn chấp thuận bằng cách im lặng.

Khi Visàkhà đã dâng lễ cúng dường bộ nữ trang đặc biệt ấy trị giá chín trăm triệu đồng tiền vàng, Tôn giả Trưởng lão Moggallàna giám sát công trình xây cất ấy.

Ngôi tinh xá được hoàn tất trong vòng chín tháng, dành cho đức Phật Thế Tôn và Tăng chúng một tòa Lâu đài thích hợp để an trú, trang bị đủ một ngàn phòng. Năm trăm phòng ở tầng dưới và năm trăm phòng ở tầng trên, tương truyền đó là một lâu đài như ở trên Thiên giới, sàn được xây như một bức tranh bằng châu báu cẩn hình những vòng hoa được phát họa tuyệt mỹ. Những bức tranh trên da thú, trát thạch cao trắng đẹp mắt, những đồ gỗ đánh bóng tinh xảo mỹ thuật và các phần nội thất cân xứng hài hòa như tường, cột, kèo, đòn tay, tấm trang trí góc tường, trụ cửa lớn, cửa sổ, cầu thang v.v… khéo thiết kế khả ái; và các gian nhà phụ, tư thất, mái đình, mái hiên, đại loại như thế, đều được dựng lên.

Khi tinh xá đã xong và bà sắp cử hành lễ cúng đường tặng vật trị giá chín trăm triệu đồng tiền vàng, bà nhìn thấy vẻ huy hoàng của Lâu đài trong lúc bà bước lên thượng lầu cùng năm trăm bạn đồng hành và hoan hỷ nói với họ:

– Bất cứ công đức gì ta nhận được nhờ xây cất Lâu đài này, xin chư vị đồng hưởng, ta xin phân phát đều công đức đến chư vị đã dự phần vào đây.

– Quả thật, mong được như vậy, quả thật.

Chư vị ấy đồng thanh nói với lòng tín thành và tất cả đều hoan hỷ.

Vào dịp ấy, có một tín nữ dự phần vào việc đồng hưởng công đức này với một tâm tư đặc biệt. Chẳng bao lâu sau đó, nàng từ trần và được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba. Do uy lực công đức của nàng, một Lâu đài vĩ đại xuất hiện cho nàng, có thể du hành qua không gian, tráng lệ với nhiều nhà có nóc nhọn, hoa viên, hồ sen v.v… dài mười sáu do-tuần và rộng tám do-tuần, tỏa sáng một trăm do-tuần nhờ hào quang của chính nó. Khi Thiên nữ đi đâu, nàng cùng đi với Lâu đài ấy và một đoàn hộ tống gồm cả ngàn tiên nữ.

Về phần Visàkhà, nhờ công đức bố thí hào phóng và tín tâm cao độ, đã được tái sanh vào cõi trời Hóa Lạc, đạt đến ngôi vị chánh hậu của Sunimmita Thiên chủ.

Bấy giờ Tôn giả Anuruddha, trong lúc du hành lên thiên giới, thấy bạn của Visàkhà đã được tái sanh vào cõi trời Ba mươi ba, bèn hỏi nàng như vầy:

1. Nàng Thiên nữ sắc đẹp siêu phàm

Ðang chiếu mười phương với ánh quang,

Nàng đứng toàn thân đều tỏa sáng

Như vì sao cứu hộ trần gian.

2. Trong khi nàng múa với toàn thân,

Xoay tít tứ chi khắp mọi phương,

Âm nhạc thiên đình vang vọng đến

Bên tai nghe quả thật du dương.

3. Trong khi nàng múa với toàn thân,

Xoay tít tứ chi khắp mọi phương,

Nhè nhẹ hương trời lan tỏa rộng,

Làn hương dịu ngọt tạo hân hoan.

4. Ðang lúc nàng di chuyển dáng hình,

Trâm cài bím tóc kết bên mình,

Âm vang như tiếng tơ hòa tấu

Năm thứ đàn huyền diệu hợp thành.

5. Vòng tai được gió thổi ngang qua,

Lay động theo làn gió nhẹ đưa,

Âm hưởng các vòng vàng ngọc ấy

Khác nào năm tiếng nhạc đồng hòa.

6. Và hương thơm của các tràng hoa

Khả ái, dịu dàng cứ tỏa ra

Từ đỉnh đầu nàng bay mọi hướng

Giống như cây Mạn-thù-sa-ka.

7. Nàng thở làn hương dịu ngọt sao,

Nàng nhìn vẻ đẹp thật thanh cao,

Hỡi nàng Thiên nữ khi nghe hỏi,

Hãy nói quả đây của nghiệp nào.

Nàng Thiên nữ đáp lại như vầy:

8. Tôn giả, ở thành Xá-vệ xưa,

Bạn xây tinh xá cúng Tăng-già,

Với tâm thành tín, con hoan hỷ

Khi thấy tòa nhà đẹp mắt ta.

9. Do hoan hỷ tịnh lạc như vầy,

Con được Lâu đài tuyệt diệu đây,

Mười sáu do-tuần trong mọi phía,

Nhờ thần lực nhẹ lướt trời mây.

10. Lâu đài có nóc nhọn nhiều tầng,

Cân xứng, được quy hoạch mọi phần,

Ánh sáng tỏa tràn lan rực rỡ

Chung quanh khắp cả trăm do-tuần.

11. Con có hồ sen ở chốn này,

Cá pu-thu lội lượn lờ đây,

Nước trong lấp lánh đôi bờ mép

Viền với cát vàng ánh đẹp thay.

12. Mặt hồ đầy đủ loại hoa sen,

Hoa súng trắng ngần mọc phủ lên,

Làm đắm say lòng, cơn gió nhẹ

Ðưa làn hương dịu tỏa khắp miền.

13. Các khu rừng mọc khóm hồng đào,

Cùng với dừa, cau, mít, cọ dầu,

Bao loại cây không trồng vẫn mọc

Ở bên trong của cả lầu cao.

14. Vang lên bao tiếng nhạc êm đềm,

Văng vẳng tiếng cười nói của tiên,

Nếu kẻ nào mơ nhìn cảnh ấy,

Cũng thành người hạnh phúc vô biên!

15. Lâu đài được tạo dựng như vầy,

Nhìn ngắm thật là tuyệt diệu thay,

Chiếu sáng khắp nơi nhờ thiện nghiệp,

Ta cần tạo phước đức đời này.

Sau đó vị Trưởng lão muốn nàng nói đến nơi tái sanh của Visàkhà, bèn ngâm kệ:

16. Rõ ràng nhờ tịnh lạc hân hoan

Nàng được Lâu đài tuyệt mỹ quan,

Còn nữ nhân kia dâng tặng vật,

Ðâu là sanh thú hóa thân nàng?

Ðể giải thích vấn đề được vị trưởng lão hỏi, nàng đáp:

17. Tôn giả, nàng kia chính bạn hiền,

Nàng xây tinh xá đại trang nghiêm,

Cúng dường Tăng chúng, am tường pháp,

Nên đã tái sanh Hóa Lạc thiên.

18. Su-nim-ta Chánh hậu là nàng,

Phước quả nghiệp kia khó nghĩ bàn,

Tôn giả, những điều ngài muốn hỏi,

Con đã giải thích thật tinh tường.

19. Bởi vậy, nên khuyên nhủ thế nhân

Hân hoan bố thí đến chư Tăng,

Lắng tai nghe pháp, tâm thành tín,

Sinh được làm người thật khó khăn.

20. Ngài, bậc Ðạo Sư dạy bước Ðường,

Giọng Ngài như giọng Phạm Thiên vương,

Làn da trông giống như vàng ánh,

Hãy cúng dường hoan hỷ chúng Tăng,

Thí vật dâng lên đầy tín ngưỡng

Sẽ đem phước quả lớn vô lường.

21. Tám người được bậc trí tuyên dương,

Bốn cặp xứng danh đáng cúng dường

Là các môn đồ Ngài Thiện Thệ,

Lễ dâng chư vị quả vô lường.

22. Bốn vị đi trên Ðạo thực hành,

Bốn người được trú quả an lành,

Chư Tăng chánh hạnh và chuyên chú

Giữ giới luật nhằm đạt trí minh.

23. Với mọi hữu tình, các thế nhân

Cúng dường mong phước báo cầu ân,

Lễ dâng hào phóng lên Tăng chúng

Ðem phước tái sanh quả bội phần.

24. Vì Tăng chúng rộng lớn mênh mang,

Vô lượng vô biên tựa đại dương,

Ðệ tử bậc Anh hùng dưới thế,

Là người tối thắng giữa phàm nhân,

Nơi nào Tăng chúng đi truyền pháp,

Chư vị đều mang đến ánh quang.

25. Những người đem lễ cúng chư Tăng,

Lễ vật cúng dường thật chánh chân,

Bố thí, hiến dâng theo Chánh pháp,

Lễ kia đem quả lớn vô ngần,

Cúng dường lễ vật lên Tăng chúng

Ðược các Phật-đà tán thán luôn.

26. Tích đức này đây chính phước điền,

Những người kia tiến bước đi lên

Giữa đời, tâm ngập tràn hoan hỷ,

Khi đã diệt ô nhiễm thấp hèn

Của thói tham xan cho tận gốc,

Không còn lầm lỗi, sẽ sanh Thiên.

Và Tôn giả Anurudha từ đây trở về nhân giới, trình lên bậc Ðạo Sư vấn đề này đúng như Tôn giả đã nghe từ vị Thiên nữ kia. Ðức Thế Tôn lấy việc này làm cơ hội để thuyết pháp.

Phẩm Thứ Hai Ðể Phúng Tụng