10. (22) Chuyện Mẹ Của Uttara (Uttaramàtu)

Sau khi bậc Ðạo Sư diệt độ, vào thời Ðại hội kết tập Kinh điển đầu tiên đang diễn tiến, Tôn giả Mahà-Kaccayàna (Ðại Ca-chiên-diên) cùng mười hai Tỷ-kheo đang cư trú trong ngôi rừng nọ gần Kosambi (Kiều-thưởng-di).

Thời ấy Uttara, vị nam tử thừa kế của vị quốc sư triều vua Udena, đang cùng đám thợ mộc đi tìm gỗ để sửa nhà, và được Trưởng lão này thuyết pháp.

Về sau Uttara thường cúng dường vị ấy thực phẩm và xây tặng vị ấy một thảo am.

Song bà mẹ của Uttara căm hận những việc cúng dường ấy. Bà bảo:

– Ta mong bất cứ thức ăn uống nào con cúng các Sa-môn mà ta không đồng ý đều trở thành máu cho con uống ở đời sau.

Tuy thế, vào ngày cúng dường am thất, bà cho phép tặng một bó lông đuôi công. Khi từ trần, bà tái sanh làm nữ ngạ quỷ và do đã cúng dường một bó lông đuôi công ấy, nữ ngạ quỷ có mái tóc đen thật dài, uốn lượn óng ả rất đẹp và dài tha thướt.

Bất cứ khi nào nữ ngạ quỷ bước xuống tự nhủ: ‘Ta sẽ uống nước sông Hằng’ thì dòng sông trở thành máu đỏ. Sau khi đã đi lang thang suốt năm mươi năm bị đói khát giày vò, ngày kia nữ ngạ quỷ chợt thấy Trưởng lão Kankhàrevata (Kankhà Ly-bà-la) ngồi nghỉ trưa bên bờ sông Hằng:

Cuộc đối thoại này tiếp theo sau hai vần kệ đầu của chư vị kết tập Kinh điển:

1. Khi một Tỷ-kheo đến nghỉ trưa

Và ngồi trên bến nước Hằng hà,

Gần người, nữ quỷ hình ghê rợn,

Dáng điệu rụt rè, tiến bước ra.

2. Mái tóc quỷ nương ấy thật dài

Thả ra chấm đất, được buông lơi,

Che thân bằng các chùm tóc ấy,

Nữ quỷ thưa Tôn giả chuyện đời:

Nữ ngạ quỷ:

3. Năm mươi năm đã giã từ trần,

Con chẳng biết gì thức uống ăn.

Tôn giả, cho con xin chút nước,

Hiện con đang khát nước muôn phần.

Tỷ-kheo:

4. Ðây dòng nước mát của sông Hằng

Chảy xuống từ miền núi Tuyết Sơn,

Hãy lấy nước kia và uống gấp,

Sao ngươi xin nước ở trên dòng?

Nữ ngạ quỷ:

5. Tôn giả, xin thưa, nếu chính con

Tự tay lấy nước ở dòng sông,

Nước liền thành máu, và vì thế

Con khẩn cầu ngài chút nước trong.

Tỷ-kheo:

6. Ngày xưa đã phạm ác hành nào

Do khẩu, ý, thân đã phạm vào,

Từ nghiệp quả gì tay ấy chạm

Nước sông Hằng hóa máu, vì sao?

Nữ ngạ quỷ:

7. Nam tử của con, Ut-ta-ra,

Xưa vốn là cư sĩ tại gia

Ðem cúng các Sa-môn thực phẩm,

Tọa sàng, dược liệu, áo cà-sa.

8. Lòng con sôi động bởi xan tham

Thúc giục, nên con phỉ báng chàng:

‘Bất cứ vật gì ta chẳng muốn

Ngươi đem dâng cúng các Sa-môn,

9. ‘Ut-ta-ra, thứ ấy, ta cầu

Thành máu cho ngươi ở kiếp sau’.

Do nghiệp quả này, tay chạm phải

Nước sông Hằng hóa máu từ lâu’.

Khi ấy Tôn giả Revata cúng dường nước lên Tăng chúng và hồi hướng công đức cho nữ ngạ quỷ. Sau đó Tôn giả đi khất thực và khi đã nhận được thức ăn Tôn giả cúng dường chư Tăng. Rồi Tôn giả lấy một ít giẻ rách từ đống rác, rửa sạch, phơi khô xong, Tôn giả may thành y và cúng dường Tăng chúng.

Nhờ vậy nữ ngạ quỷ thọ hưởng thiên lạc, liền trình với vị Trưởng lão sự việc cùng bày tỏ niềm hạnh phúc thần tiên mà nó đã đạt được.