Nikaya Tâm HọcCon đường tuệ giác
Nikaya Tâm HọcKinh điển, nghiên cứu và các khu vực chính
Kinh sáchKinh điển, sách và tài liệu học Phật
Danh mục đầy đủ
Thời Phật Tại ThếBản đồ, Cuộc đời Đức Phật và Album ảnh
Bỏ qua menu, tới nội dung chính
Nikaya Tâm HọcKinh điển • Đức Phật • Nghiên cứu
Chùa Bộc (Sùng Phúc Tự hay Thiên Phúc Tự),  Khương Thượng, phường Quang Trung, Đống Đa, t Hà Nội
Địa danh Phật học

Chùa Bộc (Sùng Phúc Tự hay Thiên Phúc Tự),  Khương Thượng, phường Quang Trung, Đống Đa, t Hà Nội

Chùa Bộc (còn có tên chữ là Sùng Phúc Tự hay Thiên Phúc Tự), tọa lạc tại xã Khương Thượng, nay thuộc phường Quang Trung, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Chùa nằm giữa khu vực diễn ra trận Đống Đa lịch sử năm 1789 (cách gò Đống Đa khoảng 300 mét), cạnh Núi Loa (Loa Sơn) còn gọi là núi Cây Cờ, nơi tướng giặc Sầm Nghi Đống thắt cổ tự tử. Chùa vốn được dựng để t...

98 lượt xem #35 mã dữ liệu 14.03.2023 ngày khởi tạo 11.09.2026 cập nhật
Khám phá theo quan hệ: Bài viết Nhân vật Địa danh Sitemap tri thức
Chùa Bộc (Sùng Phúc Tự hay Thiên Phúc Tự),  Khương Thượng, phường Quang Trung, Đống Đa, t Hà Nội
Thành phố / trung tâm

Chùa Bộc (Sùng Phúc Tự hay Thiên Phúc Tự),  Khương Thượng, phường Quang Trung, Đống Đa, t Hà Nội

Chùa Bộc (còn có tên chữ là Sùng Phúc Tự hay Thiên Phúc Tự), tọa lạc tại xã Khương Thượng, nay thuộc phường Quang Trung, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Chùa nằm giữa khu vực diễn ra trận Đống Đa lịch sử năm 1789 (cách gò Đống Đa khoảng 300 mét), cạnh Núi Loa (Loa Sơn) còn gọi là núi Cây Cờ, nơi tướng giặc Sầm Nghi Đống thắt cổ tự tử. Chùa vốn được dựng để thờ Phật, nhưng vì chùa tọa lạc sát một chiến trường giữa quân Tây Sơn và quân Thanh nên chùa còn thờ cả vua Quang Trung và vong linh những người đã chết trận.

#35 mã dữ liệu 98 lượt xem Nikaya Tâm Học
01
ĐỐI CHIẾU NỘI DUNG

Nội dung gốc & ChatGPT

Nội dung dưới đây là dữ liệu gốc của Nikaya Tâm Học và được giữ nguyên để đối chiếu.

Thông tin chính

Chùa Bộc

 

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Bạn có tin nhắn mới Tin nhắn! (thay đổi gần đây).

Chùa Bộc (Sùng Phúc Tự)
Vị trí
Quốc gia Việt Nam
Địa chỉ số 14 Phố Chùa Bộcquận Đống Đa, thành phố Hà Nội
Thông tin
Tôn giáo Phật giáo
Tông phái Giáo hội Phật giáo Việt Nam
Khởi lập thời Hậu Lê
Người sáng lập Tăng lục Trương Trung Bá
Quản lý Giáo hội Phật giáo Việt Nam
 Cổng thông tin Phật giáo

Chùa Bộc (còn có tên chữ là Sùng Phúc Tự hay Thiên Phúc Tự), tọa lạc tại xã Khương Thượng, nay thuộc phường Quang Trung, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội. Chùa nằm giữa khu vực diễn ra trận Đống Đa lịch sử năm 1789 (cách gò Đống Đa khoảng 300 mét), cạnh Núi Loa (Loa Sơn) còn gọi là núi Cây Cờ, nơi tướng giặc Sầm Nghi Đống thắt cổ tự tử. Chùa vốn được dựng để thờ Phật, nhưng vì chùa tọa lạc sát một chiến trường giữa quân Tây Sơn và quân Thanh nên chùa còn thờ cả vua Quang Trung và vong linh những người đã chết trận.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Trước kia chùa có tên là Sùng Phúc (Sùng Phúc Tự), chùa được xây dựng từ thời Hậu Lê hoặc trước nữa. Bia cổ nhất của chùa còn ghi niên hiệu Vĩnh Trị nguyên niên, thời Lê Hy Tông (1676). Bản lịch sử của chùa có ghi vào năm 1676, đời vua Lê Hy Tông, vị Tăng lục Trương Trung Bá cùng nhân dân xây dựng lại chùa đã bị chiến tranh tàn phá.

Trong trận Đống Đa, chùa bị thiêu trụi (1789) và ba năm sau, năm 1792, thời Quang Trung, chùa được trùng tu lại trên nền cũ làm nơi quy y cho vong hồn quân Thanh và được đổi tên là chùa Thiên Phúc. Tuy nhiên nhân dân vẫn quen gọi là Chùa Bộc để chỉ xác giặc bị phơi ra khắp nơi. Bộc có nghĩa "phơi bày" nghĩa là ngôi chùa được xây dựng ngay nơi chiến địa mà quân thù chết phơi thây.

Chùa có những liên hệ mật thiết với chiến thắng Kỷ Dậu (1789) của quân Tây Sơn. Ngay phía trước chùa Bộc vẫn còn một cái hồ được gọi là hồ Tắm Tượng, nơi đội hình voi của nghĩa quân Tây Sơn tắm sau khi hạ được đồn Khương Thượng. Ngày nay diện tích hồ bị thu nhỏ lại rất nhiều so với trước.

Sau lưng chùa còn có di tích Loa sơn, nơi tướng giặc Sầm Nghi Đống sau khi thất trận đã thắt cổ tự tử. Trong chùa còn có di tích Thanh miếu tức miếu thờ Sầm Nghi Đống cũng như quân lính xâm lược nhà Thanh đã chết trong chiến trận. Thanh miếu do chính vua Quang Trung ra lệnh cho xây dựng. Dân gian vẫn còn lưu truyền câu:

Đống Đa ghi dấu nơi đây
Bên kia Thanh miếu, bên này Bộc am.

Trong chùa ngoài hai tấm bia làm năm 1676 còn có bia "Chính hòa Bính Dần" (1686), nhưng quan trọng hơn là bia làm năm Nhâm Tí niên hiệu Quang Trung.

Trước năm 1945, hòa thượng Chính Công trụ trì đã khai trường thuyết pháp đào tạo được nhiều tăng, ni.

Năm 1959, phát hiện tấm bia đề niên hiệu Quang Trung tứ niên (1792) và một quả chuông đồng đề niên hiệu Cảnh Thịnh (thời Nguyễn Quang Toản)cũng như một số hiện vật xung quanh gò Đống Đa như lò đúc tiền, hoành phi, câu đối có liên quan đến triều đại Tây Sơn.

Ở chùa có cơ sở chữa bệnh bằng thuốc Nam nổi tiếng.

Chùa đã được Bộ Văn hóa công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa quốc gia từ năm 1962 (cùng đợt với đền Ngọc Sơn,...)

Tượng vua Quang Trung[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi lên ngôi (1802), vua Gia Long triều Nguyễn thực hiện một loạt các cuộc báo thù tàn khốc đối với các tướng lãnh triều Tây Sơn, với con cháu cũng như với chính linh cốt của vua Quang Trung. Mọi việc thờ cúng liên quan đến triều Tây Sơn đều bị nghiêm cấm. Tuy nhiên tại Chùa Bộc đã bí mật thờ tượng Quang Trung dưới hình thức Đức ông.

Tượng Đức Ông ngồi trên cao, ở dưới, hai bên có hai pho tượng khác. Cả ba pho tượng cho ta thấy như thể quân vương đang bàn chuyện đại sự với hai vị cận thần. Tư thế của tượng Đức Ông cũng khác thường. Ngài ngồi trên bệ sơn son, một chân ở trong hài, còn một chân để bên ngoài một cách tự nhiên, rất sống động. Ngài mặc áo hoàng bào, thêu rồng ẩn trong mây, lưng thắt đai nạm ngọc, đầu đội mũ xung thiên, có hai dải kim tuyến thả xuống trông rất oai nghiêm. Tất cả trang phục đó là của vị đế vương. Ngay sau lưng pho tượng, phía bên trên đỉnh đầu, có một chữ tâm (心) bằng chữ Hán rất lớn. Bên trên, trước ngai thờ có một tấm hoành phi ghi bốn chữ: "Uy phong lẫm liệt".

Đặc biệt hơn hết là đôi câu đối treo hai bên ngai thờ Đức Chúa Ông như sau:

" 洞裡無塵大地山河留棟宇

 光中化佛小天世界轉風雲"

(Động lý vô trần đại địa sơn hà lưu đống vũ.
Quang trung hoá Phật tiểu thiên thế giới chuyển phong vân.)
(Trong động sạch bụi dơ, non sông rộng lớn lưu truyền lương đống
Giữa ánh sáng thành Phật, tiểu thiên thế giới chuyển động gió mây).

Câu đó nếu được đọc đầy đủ phải là: "Quang trung hoá Phật vô số ức", có nghĩa: Trong ánh sáng (quang trung) có vô số hoá Phật. Nhưng vế thứ hai của câu đối này có thể hiểu theo nghĩa khác: "Vua Quang Trung hoá thành Phật...". Nghĩa thứ hai này hoàn toàn không có gì trở ngại đối với câu văn chữ Hán.

Đầu năm 1962, cán bộ Vụ Bảo tồn Bảo tàng thuộc Bộ Văn hóa và Sở Văn hóa Hà Nội đã đến chùa Bộc tiến hành điều tra tại chỗ, xác định giá trị khu chùa Bộc. Chiều ngày 20-4-1962, Lê Thước, cán bộ Cục Bảo tồn Bảo tàng cùng một số cán bộ của Cục đến chùa Bộc điều tra lần nữa. Ngày 22-4-1962, ông Trần Huy Bá kiểm tra pho tượng thì phát hiện phía sau bệ gỗ pho tượng đặt áp sát vào tường có dòng chữ ghi: "Bính Ngọ tạo Quang Trung tượng" (Năm Bính Ngọ tạc tượng vua Quang Trung). Đối chiếu với lạc khoản ở đôi câu đối trên, xác định được đó là năm Bính Ngọ 1846.

Trên báo Nhân dân số ra ngày 6-5-1962, ông Trần Huy Liệu có đăng bài "Tượng lạ chùa Bộc hay lòng dân yêu quý anh hùng".

Trên tờ báo Cứu Quốc số 3577, ra ngày 20/2/1972, tác giả Đạm Duy viết "Chính ông Nguyễn Kiên, một võ tướng cai quản đội tượng binh Tây Sơn, sau trở thành nhà sư, tu ở chùa Bộc đã cho tạc tượng vua Quang Trung. Ông Nguyễn Kiên đã từng kết bạn thân với nhà thơ, nhà lãnh tụ cuộc khởi nghĩa nông dân Cao Bá Quát. Câu đối ca ngợi vua Quang Trung dẫn ở trên tương truyền là của nhà thơ họ Cao".

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Khảo cứu địa danh

Địa danh này chưa có bản đối chiếu ChatGPT đã xuất bản. Nội dung gốc vẫn được giữ nguyên.
Viết bởi ChatGPT Đối chiếu với nội dung gốc của Nikaya Tâm Học
03
TỔNG HỢP

Tư liệu mở rộng

Chùa Bộc Hà Nội - Góc Lặng Giữa Thủ Đô Phồn Hoa

Klook Vietnam

Klook Vietnam

Last updated 13/10/2022

 

 

 

chua-boc-ha-noi

Cùng Klook Vietnam khám phá vẻ đẹp huyền bí và giá trị lịch sử của chùa Bộc Hà Nội - Một điểm đến tuy xưa cũ nhưng chưa bao giờ nhạt nhoà.

Chùa Bộc Hà Nội hiện nay là điểm đến tâm linh quen thuộc không chỉ với cư dân Thủ Đô mà còn với cả du khách thập phương trong và ngoài nước. Chùa là nơi ghi dấu chiến công hiển hách của nghĩa quân Tây Sơn trong cuộc chiến chống quân Thanh vào Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Có thể nói những công trình chùa chiền tại Hà Nội không chỉ là nơi để người dân dâng hương, lễ Phật mà còn là nơi lưu giữ di tích, hiện vật mang giá trị lịch sử cao, trải dài suốt những trang sử hào hùng của dân tộc. Nếu có dịp ra Hà Nội chơi, bạn hãy dành thời gian đến đây vãn cảnh chùa và thắp hương nhé! Sau đây là phần review chi tiết về chùa Bộc Hà Nội.

Ưu Đãi Du Lịch Hà Nội 50%++

Địa Chỉ Chùa Bộc Hà Nội Ở Đâu?

chua-boc-ha-noi

Nguồn ảnh: VnExpress

  • Chùa Bộc Hà Nội tọa lạc tại Số 14 Phố Chùa Bộc, Phường Quang Trung, Quận Đống Đa, Thủ đô Hà Nội.

Chùa Bộc nằm một góc tĩnh lặng ngay trên con phố nhộn nhịp với nhiều hoạt động mua bán sầm uất của người dân địa phương. Người ta đến chùa Bộc không chỉ để vãn cảnh hay xem các di vật mà còn để tìm cho mình sự bình an, nguồn năng lượng cho cuộc sống ở hiện tại.

Giới Thiệu Chùa Bộc Hà Nội

chua-boc-ha-noi

Nguồn ảnh: Báo Đại Đoàn Kết

Chùa Bộc được xây dựng ngay trên vùng chiến trận của Nghĩa quân Tây Sơn trong cuộc chiến chống quân Thanh vào năm Kỷ Dậu. Chùa Bộc cùng với gò Đống Đa, Đống Thiêng, Đầu Lâu, Trung Liệt, Thanh Miếu, núi Cây Cờ, chùa Đồng Quang là những gò chôn xác quân Thanh nổi tiếng nhất ở miền Bắc hiện nay.

Hiện tại Chùa Bộc Hà Nội đã được các cơ quan nhà nước công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hóa Quốc gia. Nơi đây vẫn còn lưu giữ những hiện vật có niên đại lịch sử từ thời Tây Sơn. Bên trong chùa còn có cơ sở chữa bệnh bằng thuốc Nam nổi tiếng lâu đời được nhiều người biết đến.

Hướng Dẫn Cách Đi Đến Chùa Bộc Hà Nội

chua-boc-ha-noi

Nguồn ảnh: VnExpress

Có nhiều cách đi đến chùa Bộc Hà Nội nhưng đi xe buýt và xe máy là hai loại hình phương tiện được du khách ưa chuộng nhất. 

1. Xe buýt

Đi xe xuýt là cách tiết kiệm nhất cho ngân sách của bạn. Hiện tại Hà Nội có các tuyến 12, 18, 26, 35A, 44 đi qua chùa Bộc. Chỉ với 7000đ là bạn đã đến được chùa Bộc rồi. Điểm yếu của phương tiện này có lẽ là mất nhiều thời gian và tốt hơn hết bạn không nên đi vào giờ cao điểm để tránh chen lấn, ùn tắc.

2. Xe máy

Một cách nữa là bạn có thể thuê xe máy để đi đến chùa Bộc Hà Nội. Xuất phát từ Hồ Hoàn Kiếm bạn di chuyển theo hướng Phố Lê Thái Tổ lên Phố Bà Triệu khoảng 1,5km rồi rẽ phải vào Đường Lê Duẩn, Phố Trần Nhân Tông. Đi thêm 800m nữa rẽ trái vào phố Xã Đàn. Tiếp tục di chuyển khoảng 600m rồi rẽ trái vào Phố Phạm Ngọc Thạch, đi thêm 850m. Đến ngân hàng TPBank Hà Thành rồi rẽ phải vào phố Chùa Bộc. Đi thêm 500m là thấy chùa Bộc nằm ở bên phải.

3. Thuê xe theo giờ

Nếu đi theo nhóm đông bạn hãy thuê xe theo giờ ở Hà Nội trên Klook để di chuyển dễ dàng hơn. Mức giá của phương tiện này cũng cực kỳ phải chăng, tài xế vui vẻ, lái xe rất an toàn. Nếu là người yêu thích ngắm cảnh đường phố hoài cổ của Thủ Đô bạn có thể đặt trước Vé Xe Buýt Hop-On Hop-Off.

Mua Vé Xe Buýt Hop On - Hop Off Hà Nội

Thuê Xe Riêng Tham Quan Hà Nội & Khu Vực Lân Cận

Lịch Sử Chùa Bộc Hà Nội

chua-boc-ha-noi

Nguồn ảnh: Báo Dân Trí

Chùa Bộc Hà Nội vốn có tên là chùa Sùng Phúc thuộc làng Khương Thượng. Theo thông tin khắc trên bia đá từ năm 1676 thì chùa được xây dựng vào thời Hậu Lê dưới thời vua Lê Hy Tông. Chùa được vị Tăng Trương Trung Bá và nhân dân cùng xây dựng. Năm 1789 chùa đã bị cháy khi xảy ra chiến tranh với quân Thanh. Sau này chùa còn trải qua nhiều lần trùng tu, sửa chữa để có được diện mạo như hiện tại.

Đến năm 1792 nhà sư Lê Đình Lượng đã đứng ra quyên tiền để trùng tu và xây dựng lại chùa trên nền đất cũ. Chùa được đổi tên là chùa Thiên Phúc. Tuy nhiên cái tên chùa Bộc vẫn được người dân địa phương quen gọi cho đến ngày nay. Chữ "Bộc" ở đây mang ý nghĩa là "sự phơi bày". 

Theo lời giải thích bên trong tài liệu xưa để lại thì cái tên này bắt đầu có từ năm 1789 khi vua Quang Trung tiến quân thần tốc từ Nam ra Bắc đánh bại hàng chục vạn quân Thanh, xác giặc nằm ngổn ngang, phơi bày khắp nơi được người dân gom lại thành các gò quanh vùng. Chùa được xây dựng ngay trên vị trí này nên gọi là chùa Bộc.

Chùa Bộc trước năm 1945 là trường thuyết pháp và đào tạo Phật học cho các Tăng Ni trên khắp đất nước do Hòa thượng Chính Công trụ trì.

Ngày 13/01/1964 chùa Bộc được Bộ văn hoá, Thể Thao và Du Lịch công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp Quốc gia. Chùa hiện là nơi thuyết pháp của các Tăng Ni trên địa bàn Quận Đống Đa và Quận Thanh Xuân Hà Nội.

Kiến Trúc Chùa Bộc Hà Nội Nổi Bật

chua-boc-ha-noi

Nguồn ảnh: Báo Dân Trí

Kiến trúc chùa Bộc Hà Nội bao gồm Cổng Tam Quan cao 8m, Điện Tam Bảo, gian thờ Tổ, thờ Mẫu, khuôn viên và các gò - Nơi mang dấu tích cuộc chiến tranh chống quân Thanh của Vua Quang Trung.

Đi vào trong khuôn viên sân chùa có 3 tấm bia theo niên đại khác nhau cùng 2 toà tháp.Nổi bật nhất trong chùa là tấm bia được tạc từ năm 1676 ghi lại lịch sử hình thành và các sự kiện lịch sử có liên quan. Ngoài ra còn có các di vật quý như tượng Phật, bia năm Chính Hòa thứ 7 (1686), bia năm Quang Trung thứ 5 (1792) và quả chuông đúc vào năm Cảnh Thịnh thứ 8 (1800), lò đúc tiền, các bức hoành phi, câu đối thời Tây Sơn.

Chùa được xây dựng theo hình dáng chữ "Đinh" gồm hai phần chính là tiền đường và hậu cung. Phần hậu cung là nơi đặt tượng thờ đức Phật. Phía trước chùa có hồ Tắm Tượng, đây là nơi Tượng binh (voi chiến) của quân Tây Sơn tắm sau khi đánh hạ đồn Khương Thượng. Ngày nay diện tích hồ đã bị thu hẹp lại rất nhiều so với trước kia.

Bên trong chùa Bộc Hà Nội có pho tượng Đức Ông mà nhiều nhà sử học cho rằng đây là tượng của Vua Quang Trung. Bằng chứng là ở phía sau bệ gỗ của tượng được khắc dòng chữ "Bính Ngọ tạo Quang Trung tượng". Không những thế, tạo hình của pho tượng cũng khắc hoạ nên hình ảnh chân thật của vị anh hùng áo vải Quang Trung với phong thái giản dị, áo mão cân đai nhưng lại đi chân đất.

Trước đây chùa Bộc Hà Nội chỉ thờ Phật nhưng về sau đã thờ cả Vua Quang Trung và các vị anh hùng, tướng lĩnh hy sinh trong trận chiến với quân Thanh. Chính vì thế khi đến đây để dâng hương lễ Phật bạn còn được tìm hiểu về các hiện vật cổ thời Tây Sơn và lịch sử dân tộc.

Gần chùa có một ngôi miếu nhỏ tên là Thanh Miếu do chính Vua Quang Trung ra lệnh xây dựng. Miếu thờ vong linh của những vị tướng sĩ nhà Thanh chết trận theo tư tưởng nhân đạo của dân tộc ta. 

Các Lễ Hội Ở Chùa Bộc Hà Nội

chua-boc-ha-noi

Nguồn ảnh: Báo Đại Đoàn Kết

Ngoài các dịp lễ thường gặp như lễ viếng chùa Bộc đầu năm cầu bình an, ngày rằm lớn các tháng trong năm thì chùa Bộc còn là địa điểm dâng hương cho lễ hội Gò Đống Đa để tưởng nhớ về trận chiến Ngọc Hồi - Đống Đa lừng lẫy bậc nhất của dân tộc. 

Trong lễ hội sẽ có các màn rước kiệu, múa rồng, dâng hương tại các điểm chùa, chương trình văn nghệ sử thi hấp dẫn. Bạn có thể tham khảo trước ngày diễn ra lễ hội trên các trang thông tin Thủ Đô để đến đúng dịp.

04
BỔ SUNG

Thông tin bổ sung

Chùa Bộc - nơi tôn vinh người anh hùng áo vải (didulich.net)

Chùa Bộc - nơi tôn vinh người anh hùng áo vải

  
Cùng với 13 gò chôn xác quân Thanh như: gò Đống Đa, gò Trung Liệt, gò Đống Thiêng, gò Đầu Lâu, núi Cây Cờ, chùa Đồng Quang, Thanh Miếu... Chùa Bộc là một di tích lịch sử ghi dấu chiến công oanh liệt của nghĩa quân Tây Sơn đánh bại quân xâm lược Mãn Thanh vào Tết Kỷ Dậu 1789.

Chỉ 3 năm sau thời điểm đại phá quân Thanh, Hoàng đế Quang Trung đột ngột băng hà vào mùa Thu năm 1792. Để tưởng nhớ đến nghĩa quân Tây Sơn, người anh hùng dân tộc Quang Trung - Nguyễn Huệ, ngày nay, tại Hà Nội có nhiều nhân vật lịch sử liên quan đến cuộc khởi nghĩa này đã được đặt cho nhiều tên phố ở Thủ đô như: phố Quang Trung, phố Ngô Thì Nhậm... Đặc biệt ở chùa Bộc hiện nay, còn có một pho tượng thờ Quang Trung rất độc đáo.

 

Chùa Bộc - nơi ghi dấu trận đánh oanh liệt năm xưa
Xưa, chùa Bộc thuộc trại Khương Thượng, huyện Quảng Đức, phủ Phụng Thiên. Nay, chùa tọa lạc tại phố Chùa Bộc, quận Đống Đa, Hà Nội. Chùa còn có tên gọi là Thiên Phúc Tự hay Sùng Phúc Tự.

Theo truyền thuyết, chùa Bộc được xây dựng từ rất lâu đời. Nhưng do nằm ở vùng xảy ra trận Đống Đa lịch sử năm 1789, nên trong trận “Xuân lửa Đống Đa” tiêu diệt 29 vạn quân Thanh, chùa Bộc khi đó đã bị thiêu hủy hoàn toàn.

Tấm bia “Tái tạo Sùng Phúc Tự, Phật tượng các tòa bi ký” dựng tháng Giêng năm Nhâm Tý - niên hiệu Quang Trung thứ 4 (1792) cho biết chùa được xây dựng và làm lại tượng Phật do Thiền sư trụ trì là Tăng thống Lê Đình Lượng tự Đức Trường và vị sắc mục là Vũ Viết Hoa cùng nhân dân bản trại Khương Thượng phát tâm tu sửa.

Theo Thượng tọa Thích Bảo Nghiêm: “Chùa Bộc còn lưu giữ được nhiều hiện vật phong phú, trong đó có hệ thống tượng thờ... đặc biệt phải kể đến 3 pho tượng đặt thờ ở bên phải Tiền đường là tượng Đức Ông và hai thị giả của Ngài.

Ngày 22-4-1962, một số nhà nghiên cứu đã tiến hành nghiên cứu kỹ pho tượng giữa và phát hiện ở phía sau bệ gỗ, đặt áp sát vào tường có dòng chữ khắc: “Bính Ngọ tạo Quang Trung tượng” nên cho rằng pho tượng Đức Ông tại chùa Bộc chính là tượng vua Quang Trung - Nguyễn Huệ.

Tượng được dựng và tôn thờ dưới dạng tượng Đức Ông để tránh sự trả thù của triều Nguyễn với nhà Tây Sơn. Pho tượng được tạc năm Bính Ngọ (1846) trong tư thế tự nhiên như đang ngồi làm việc với 2 viên quan ngồi sát ở bậc dưới. Tư thế của tượng Đức Ông cũng khác thường. Ngài ngồi trên bệ sơn son, một chân ở trong hài, còn một chân để bên ngoài một cách tự nhiên, rất sống động.

Ngài mặc áo hoàng bào, thêu rồng ẩn trong mây, lưng thắt đai nạm ngọc, đầu đội mũ xung thiên, có hai dải kim tuyến thả xuống trông rất oai nghiêm. Tất cả trang phục đó là của vị đế vương.

Ngay sau lưng pho tượng, phía bên trên đỉnh đầu, có một chữ tâm và dòng chữ ghi: "Bính Ngọ tạo Quang Trung tượng" (Năm Bính Ngọ tạc tượng vua Quang Trung, 1846). Bên trên trước ngai thờ có một tấm hoành phi ghi bốn chữ: "Uy phong lẫm liệt". Đặc biệt hơn hết là đôi câu đối treo hai bên ngai thờ Đức Chúa Ông như sau: Động lý vô trần đại địa sơn hà lưu đống vũ/Quang trung hoá Phật tiểu thiên thế giới chuyển phong vân.

Có nhà nghiên cứu cho rằng: “Chính ông Nguyễn Kiên - một võ tướng cai quản đội tượng binh của Tây Sơn, sau trở thành nhà sư, tu ở chùa Bộc, là người cho tạc tượng Quang Trung”. Năm 1964, chùa Bộc đã được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa Quốc gia.

Hiện, chùa Bộc còn có nhà trưng bày giới thiệu những chiến công oanh liệt của Hoàng đế Quang Trung và quân Tây Sơn như: Hịch của Quang Trung khi đem quân ra Bắc đánh đuổi giặc Thanh, sa bàn trận Đống Đa, các vũ khí thời Tây Sơn...

Mặc dù chỉ đến mảnh đất Thăng Long 3 lần và ở lại trong một thời gian ngắn, nhưng tên tuổi, hình ảnh của Hoàng đế Quang Trung - Nguyễn Huệ đã ghi dấu trong lòng nhân dân qua hai câu thơ của Hoàng hậu Lê Ngọc Hân - người vợ được Hoàng đế Quang Trung hết mực yêu quý, kính trọng:

“Mà nay áo vải cờ đào
Giúp dân dựng nước xiết bao công trình”. 

Kiến trúc chùa gồm cổng tam quan , Tam bảo , nhà thờ tổ , nhà thờ mẫu , vườn tháp , có khuôn viên rộng . Có hồ tắm voi , gò kéo cờ , gò đánh cồng là những dấu tích liên quan đến cuộc chiến đấu của vua Quang Trung ở vùng này vào ngày mùng 5 tết âm lịch năm Kỷ Dậu ( 1789 ) . Chùa còn bảo tồn được được nhiều di  vật quý gồm các pho tượng Phật , 3 bia cổ ( bia Vĩnh Trị nguyên niên thời vua Lê Huy Tông  ( 1676 ) , bia Chính Hòa , năm Bính Dần ( 1686 ) và bia Nhâm Tí niên hiệu Quang Trung ( 1792 ) , một quả chuông có niên hiệu Cảnh Thịnh .

Ngoài hoa mai vàng, trước sân chính điện, hoa đào vẫn còn hồng với xuân. Cảnh vật nơi chùa làm tôi nhớ đến chuyện tình cảm động của công chúa Thăng Long Lê Ngọc Hân với "Hoàng đế" Quang Trung, sau chiến thắng quân Thanh, nhà vua cho mang cành đào về báo tin thắng trận cho Hoàng hậu Lê Ngọc Hân, mang cả mùa xuân Thăng Long về Phú Xuân.

 Cổng tam quan chùa Bộc.
 Bàn thờ vua Quang Trung trong chính điện với 4 chữ "Uy phong lẫm liệt".
 Những cột đá chạm trổ rất đẹp trong chùa.
 Khuôn viên chùa với hình ảnh cây mít cổ thụ, mai vàng phương Nam rất đỗi thân quen.
 
 
  Trước sân chính điện với hai bia đá cổ rất đẹp.
 
 
  Mai- Đào trước sân chính điện chùa Bộc.
 
 
 Hồ sen trước chùa…
 
 
 
 
 Vườn Tháp cổ trong chùa.

 Bài và ảnh: Hoàng Tuấn

Đánh giá nội dungBài này hữu ích với bạn?/5 · 0 đánh giá