Nikaya Tâm HọcCon đường tuệ giác
Nikaya Tâm HọcKinh điển, nghiên cứu và các khu vực chính
Kinh sáchKinh điển, sách và tài liệu học Phật
Danh mục đầy đủ
Thời Phật Tại ThếBản đồ, Cuộc đời Đức Phật và Album ảnh
Bỏ qua menu, tới nội dung chính
Nikaya Tâm HọcKinh điển • Đức Phật • Nghiên cứu
Chùa Tây Phương (Sùng Phúc tự 崇福寺) xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, Hà Nội
Địa danh Phật học

Chùa Tây Phương (Sùng Phúc tự 崇福寺) xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, Hà Nội

Chùa Tây Phương (tên chữ là Sùng Phúc tự 崇福寺) là một ngôi chùa được xây trên đỉnh đồi Câu Lậu ở thôn Yên, xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội. Một số sách báo viết về chùa Tây Phương cho rằng được xây dựng vào thời nhà Mạc, nhưng không chứng minh. Niên đại này có thể tin được, vì đầu thế kỷ 17 vào những năm 30 chùa đã phải sửa chữa lớn, hơn nữ...

85 lượt xem #22 mã dữ liệu 08.03.2023 ngày khởi tạo 11.09.2026 cập nhật
Khám phá theo quan hệ: Bài viết Nhân vật Địa danh Sitemap tri thức
Chùa Tây Phương (Sùng Phúc tự 崇福寺) xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, Hà Nội
Thành phố / trung tâm

Chùa Tây Phương (Sùng Phúc tự 崇福寺) xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, Hà Nội

Chùa Tây Phương (tên chữ là Sùng Phúc tự 崇福寺) là một ngôi chùa được xây trên đỉnh đồi Câu Lậu ở thôn Yên, xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội. Một số sách báo viết về chùa Tây Phương cho rằng được xây dựng vào thời nhà Mạc, nhưng không chứng minh. Niên đại này có thể tin được, vì đầu thế kỷ 17 vào những năm 30 chùa đã phải sửa chữa lớn, hơn nữa trong chùa còn hai tấm bia đều bị mờ hết chữ nhưng còn đọc được rõ tên bia ở mặt ngoài là Tín thí và Tây Phương sơn Sùng Phúc tự thạch bi (mặt bia kia áp vào tường hồi toà chùa giữa nên không đọc được), các hoa văn trang trí thuộc phong cách nghệ thuật cuối thế kỷ 16 sang đầu thế kỷ 17.

#22 mã dữ liệu 85 lượt xem Nikaya Tâm Học
01
ĐỐI CHIẾU NỘI DUNG

Nội dung gốc & ChatGPT

Nội dung dưới đây là dữ liệu gốc của Nikaya Tâm Học và được giữ nguyên để đối chiếu.

Thông tin chính

Chùa Tây Phương

 

21°01′44″B 105°34′59″Đ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Chùa Tây Phương

Wikimedia | © OpenStreetMap

Tên tự Sùng Phúc tự (崇福寺)
Vị trí
Toạ độ 21,02563°B 105,585177°Đ
Quốc gia  Việt Nam
Địa chỉ núi Câu Lâu, thôn Yên, xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội
Thông tin
Tôn giáo Phật giáo
Khởi lập Có thể vào thời nhà Mạc
Quản lý Giáo hội Phật giáo Việt Nam
 Cổng thông tin Phật giáo

Chùa Tây Phương (tên chữ là Sùng Phúc tự 崇福寺) là một ngôi chùa được xây trên đỉnh đồi Câu Lậu ở thôn Yên, xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Một số sách báo viết về chùa Tây Phương cho rằng được xây dựng vào thời nhà Mạc, nhưng không chứng minh. Niên đại này có thể tin được, vì đầu thế kỷ 17 vào những năm 30 chùa đã phải sửa chữa lớn, hơn nữa trong chùa còn hai tấm bia đều bị mờ hết chữ nhưng còn đọc được rõ tên bia ở mặt ngoài là Tín thí và Tây Phương sơn Sùng Phúc tự thạch bi (mặt bia kia áp vào tường hồi toà chùa giữa nên không đọc được), các hoa văn trang trí thuộc phong cách nghệ thuật cuối thế kỷ 16 sang đầu thế kỷ 17.

Năm 1632, vào đời vua Lê Thần Tông, chùa xây dựng thượng điện 3 gian và hậu cung cùng hành lang 20 gian. Khoảng những năm 1657-1682, Tây Đô Vương Trịnh Tạc lại cho phá chùa cũ, xây lại chùa mới và tam quan. Đến năm 1794 dưới thời nhà Tây Sơn, chùa lại được đại tu hoàn toàn với tên mới là "Tây Phương Cổ Tự" và hình dáng kiến trúc còn để lại như ngày nay.

Thông tin trên trang web chính thức của tỉnh Hà Tây thì nói chùa được thành lập từ thế kỷ 6-7[1] nhưng đã trải qua nhiều lần trùng tu [2].

Kiến trúc[sửa | sửa mã nguồn]

Đường lên chùa Tây Phương

Từ chân núi, qua 237 bậc lát đá ong thì đến đỉnh núi và cổng chùa. Chùa Tây Phương gồm ba nếp nhà song song: bái đường, chính điện và hậu cung. Mỗi nếp có hai tầng mái kiểu chồng diêm, tường xây toàn bằng gạch Bát Tràng nung đỏ, để trần tạo thành một không khí rất thô sơ mộc mạc, điểm những của sổ tròn với biểu tượng sắc và không; các cột gỗ đều kê trên đá tảng xanh trong khắc hình cánh sen. Mái lợp hai lớp ngói: mái trên có múi in nổi hình lá đề, lớp dưới là ngói lót, còn gọi là ngói chiếu, hình vuông sơn ngũ sắc như màu áo cà sa xếp trên những hàng rui gỗ làm thành ô vuông vắn đều đặn. Xung quanh diềm mái của ba tòa nhà đều chạm trổ tinh tế theo hình lá triện cuốn, trên mái gắn nhiều con giống bằng đất nung, các đầu đao mái cũng bằng đất nung đường nét nổi lên hình hoa, lá, rồng phượng giàu sức khái quát và khả năng truyền cảm. Cột chùa kê trên những tảng đá chạm hình cánh sen. Toàn bộ ngôi chùa toát ra một tính hoành tráng và phóng khoáng phù hợp với triết lý "sắc sắc không không" của nhà Phật.

Nơi đây còn là nơi tập trung những kiệt tác hiếm có của nghệ thuật điêu khắc tôn giáo bao gồm chạm trổ, phù điêu và tạc tượng. Khắp chùa chỗ nào có gỗ là có chạm trổ. Các đầu bẩy, các bức cổn, xà nách, ván long... đều có chạm trổ đề tài trang trí quen thuộc của dân tộc Việt: hình lá dâu, lá đề, hoa sen, hoa cúc, rồng, phượng, hổ phù... rất tinh xảo được tạo ra dưới bàn tay thợ tài hoa của các nghệ nhân làng mộc ngay trong vùng Tổng Nủa, làng truyền thống Chàng Sơn Làng nghề mộc lâu đời và nổi tiếng của xứ Đoài.

Bộ tượng Phật[sửa | sửa mã nguồn]

La Hán cười chùa Tây Phương
La Hán chùa Tây Phương
La Hán Chùa Tây Phương
Một trong 18 vị La Hán chùa Tây Phương
Một vị La Hán chùa Tây Phương
Một vị La Hán trong 18 vị La Hán

Trong chùa có 64 pho tượng cùng với các phù điêu có mặt tại mọi nơi. Các tượng được tạc bằng gỗ mít được sơn son thếp vàng. Nhiều pho được tạc cao hơn người thật như 8 pho tượng Kim Cương và Hộ pháp, cao chừng 3 m, trang nghiêm phúc hậu. Hệ thống tượng ở chùa Tây Phương gồm:

  • Bộ tượng Tam Thế Phật với ba pho tượng Phật: Quá khứ, Hiện tại, Vị lai (còn gọi là Tam thân: Pháp thân, Ứng thân và Hóa thân) ngồi ở tư thế tọa thiền, y phục gập nếp đơn giản phủ kín cơ thể, được coi là có niên đại đầu thế kỷ 17.
  • Bộ tượng Di-đà Tam Tôn: gồm tượng đức Phật A-di-đà, đứng hai bên là Quan Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát.
  • Tượng Tuyết Sơn miêu tả đức Phật Thích ca trong thời kỳ tu khổ hạnh: mỗi ngày ăn một hạt kê, một hạt vừng, tự hành xác để vươn lên thế giới tinh thần sáng láng. Tượng màu đen thẫm khoác áo cà sa mỏng, tay chân gầy khẳng khiu, xương nổi lên trước ngực. Toàn bộ cơ thể chìm trong suy tưởng, mắt trũng sâu, hướng về nội tâm.
  • Hai bên tượng Tuyết Sơn có tượng A Nan và Ca Diếp đứng hầu.
  • Tượng đức Phật Di lặc tượng trưng cho vị Phật của thế giới cực lạc tương lai. Người mập mạp, ngồi hơi ngả về phía sau, toàn thân toát ra sự thỏa mãn, sung sướng.
  • Tượng Văn thù Bồ Tát: đứng chắp tay, chân đi đất, các ngón chân bấm móng xuống mặt bệ.
  • Tượng Phổ Hiền Bồ Tát: chắp tay trước ngực, khuôn mặt sáng rộng nổi lên trên tấm thân phủ đầy y phục.
  • Tượng Bát bộ Kim Cương, thể hiện trình độ rất cao về nghệ thuật lắp ghép gỗ và cách bố cục, chuyển động của một thân thể mang giáp trụ trong các thế võ.
  • Mười sáu pho tượng Tổ với phong cách hiện thực: Đó là Ưu-ba-cầu-đa, Đê-đa-ca, Di-trà-ca, Bà-tu-mật, Phật-đà Nan-đề, Phục-đa-mật-đa, Hiếp Tôn giả, Thương Na Hòa Tu, Mã Minh, Ca-tỳ-ma-la, Long Thụ Tôn giả, La-hầu-la-đa, Tăng-già Nan-đề, Già-gia-xá-đa, Cưu-ma-la-đa, Chà-dạ-đa. Theo một danh sách tên các nhân vật được tạc tượng trong một tài liệu còn lưu truyền ở chùa thì đây là tượng các vị tổ Ấn Độ trong quan niệm của Thiền tông Trung Quốc (xem Nhị thập bát tổ).

Mười tám vị tổ người đứng kẻ ngồi, pho thì ngước mặt lên trời chỉ vào mây khói, pho thì hững hờ với ngoại vật, tì cằm trên đầu gối nhếch môi cười một mình nửa tinh nghịch nửa mỉa mai, có pho vẻ mặt hân hoan tươi tắn, khổ người đầy đặn tròn trĩnh, pho khác có vẻ mặt đăm chiêu lạ thường, lại có pho như đang đắn đo phân bua hay đang thì thầm trò chuyện cùng ai.

Tượng La Hầu La đúng là chân dung một cụ già Việt Nam, thân hình gầy gò, mặt dài, nhỏ, gò má cao, môi mỏng vừa phải. Chưa thấy pho tượng nào diễn tả y phục một cách hiện thực mà lại đẹp đến như thế. Dáng điệu một tay cầm gậy, một tay để trên gối rất thoải mái, đôi bàn tay trông thấy rõ từng đốt xương bên trong. Những người thợ mộc của làng nghề mộc truyền thống Chàng Sơn là tác giả của những kiệt tác tuyệt vời ấy của nền mỹ thuật Việt Nam.

Chùa Tây Phương đã là một công trình kiến trúc tôn giáo đặc sắc tiêu biểu cho mỹ thuật Việt Nam thời Hậu Lê (thế kỷ 17-18).

Năm 1960, nhà thơ Huy Cận đến thăm chùa, đã làm những câu thơ trong bài thơ "Các vị La Hán chùa Tây Phương" rất sống động và gợi cảm về hình tượng những con người đắc đạo mà lòng vẫn trầm ngâm suy tưởng về những khổ đau quần quại của chúng sinh.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Vài nét về Chùa Tây Phương”Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2008.
  2. ^ “Chùa Tây Phương”Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 10 năm 2007. Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2008.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Khảo cứu địa danh

Địa danh này chưa có bản đối chiếu ChatGPT đã xuất bản. Nội dung gốc vẫn được giữ nguyên.
Viết bởi ChatGPT Đối chiếu với nội dung gốc của Nikaya Tâm Học
03
TỔNG HỢP

Tư liệu mở rộng

Khám phá chùa Tây Phương: Đệ nhất cổ tự của Hà Nội (disantrangan.vn)

 

Chùa Tây Phương Hà Nội

Là một điểm đến tâm linh thu hút nhiều du khách thập phương ghé tới hành hương, chùa Tây Phương nổi bật với những công trình kiến trúc cùng những kiệt tác hiếm có của nghệ thuật điêu khắc tôn giáo.

Bài viết dưới đây giới thiệu về chùa Tây Phương Hà Nội, hy vọng sẽ hữu ích cho bạn khi di chuyển đến chùa cũng như khám phá không gian tại đây.

Chùa Tây Phương
Cấn Văn Linh

Chùa Tây Phương ở đâu?

Còn được biết đến với tên gọi khác là Tây Phương Cổ Tự, chùa Tây Phương được biết đến là ngôi chùa cổ thứ 2 ở Việt Nam (sau chùa Dâu Bắc Ninh). Vì vậy, vào năm 2014, Chính phủ đã công nhận chùa Tây Phương là Di tích Quốc gia đặc biệt về giá trị kiến trúc nghệ thuật.

Địa chỉ: Đỉnh đồi Câu Lâu, thôn Yên, xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, Hà Nội.

Hướng dẫn đường đi chùa Tây Phương

Chùa cách thủ đô Hà Nội khoảng chừng 40km nên việc di chuyển đến địa điểm này không quá khó khăn và có thể sử dụng nhiều phương tiện khác nhau.

Hướng dẫn đường đi chùa Tây Phương
Kiến trúc của ngôi chùa cổ ngàn năm

Từ trung tâm thủ đô Hà Nội bạn di chuyển theo hướng đường Trần Duy Hưng – Đại lộ Thăng Long. Khi đến cầu vượt ngã tư Đại lộ Thăng Long – Thạch Thất, Quốc Oai thì rẽ trái vào Quốc Oai. Sau đó rẽ phải rồi đi thêm 5km, đến ngã tư Thạch Xá sẽ thấy biển chỉ đường vào chùa Tây Phương. Từ đây, rẽ trái rồi đi thêm khoảng 4-5km sẽ đến cổng chùa.

Bên cạnh đó, bạn có thể di chuyển bằng xe buýt để đến chùa. Bạn lựa chọn tuyến xe buýt số 89: Bến xe Yên Nghĩa – Thạch Thất – Bến xe Sơn Tây và xuống điểm dừng chùa Tây Phương.

Tham khảo: Chùa Tây Phương Google maps

Thuyết minh về chùa Tây Phương

Theo truyền thuyết, sự ra đời của ngôi chùa gắn liền với quá trình truyền bá Phật giáo vào Việt Nam.

Sau vài thế kỷ, câu chuyện lại ra đời của chùa gắn với nhân vật Cao Biền – Tiết độ sứ thời nhà Đường (864 – 868) đã từng cai trị An Nam và đến đây xây dựng một kiến trúc tôn giáo, với ý đồ chặn long mạch xứ này.

Tuy nhiên, truyền thuyết vẫn là truyền thuyết, còn chứng tích vật chất liên quan tới ngôi chùa, đó là thời Mạc Phúc Nguyên (1547 – 1561) đã xây dựng quy mô như hiện nay. Sau đó, Vua Lê Thần Tông, Chúa Tây Vương Trịnh Tạc, Vua Lê Hy Tông có tu sửa thêm, nhưng không nhiều.

Chùa Tây Phương được xây dựng vào thời nào?

Theo nhiều thông tin còn lưu giữ lại thì chùa Tây Phương được xây dựng khoảng thể kỷ 8 và là chùa cổ thứ hai sau chùa Dâu ở Bắc Ninh.

Năm 1632, vào đời vua Lê Thần Tông, chùa xây dựng thượng điện 3 gian và hậu cung cùng hành lang 20 gian. Khoảng những năm 1657-1682, Tây Đô Vương Trịnh Tạc lại cho phá chùa cũ, xây lại chùa mới và tam quan. Đến năm 1794 dưới thời nhà Tây Sơn, chùa lại được đại tu hoàn toàn với tên mới là “Tây Phương Cổ Tự” và hình dáng kiến trúc còn để lại như ngày nay

Thuyết minh về chùa Tây Phương
Bình Nguyên

Điểm đặc biệt của chùa Tây Phương Hà Nội

Kiến trúc của ngôi chùa cổ ngàn năm

Nằm ở trên đỉnh đồi Câu Lâu, nên để đến cổng chính của chùa Tây Phương bạn sẽ phải đi bộ qua 239 bậc thang đá ong rêu phong. Chùa được xây dựng với 3 nếp chùa đặt song song nhau theo hình chữ Tam: bái đường, chính điện và hậu cung.

Chùa Tây Phương hiện nay là một quần thể các đơn nguyên, bao gồm các hạng mục sau: Tam quan hạ, Tam quan thượng, Miếu Sơn Thần, Tiền đường, Trung đường, Thượng điện, Nhà tổ, Nhà Mẫu và Nhà khách.

Vòng trầm hương chính hãng 108 hạt

Kiến trúc của ngôi chùa cổ ngàn năm
Cấn Văn Linh

Xung quanh diềm mái của ba toà nhà đều chạm trổ tinh tế theo hình lá triện cuốn, trên mái gắn nhiều con giống bằng đất nung, các đầu đao mái cũng bằng đất nung đường nét nổi lên hình hoa, lá, rồng phượng.

Cả hai tầng mái đều theo kiểu “tàu đao lá mái”, giữa hai tầng là cổ diêm được bưng kín bởi những tấm ván đố. Lối kiến trúc, nghệ thuật trạm chổ, tạo hình trên gỗ và những hoa văn trang trí ở chùa Tây Phương thể hiện trình độ kỹ thuật tinh xảo và sự tài hoa của người xưa…

Chùa Tây Phương thờ ai?

Chùa Tây Phương hiện nay là một quần thể các đơn nguyên, bao gồm các hạng mục sau: Tam quan hạ, Tam quan thượng, Miếu Sơn Thần, Tiền đường, Trung đường, Thượng điện, Nhà tổ, Nhà Mẫu và Nhà khách.

Từ Tam quan hạ phái đi lên 247 bậc đá ong mới đến Tam quan Thượng. Miếu Sơn Thần nằm ở bên trái chùa, tách biệt với khu chùa chính. Đây là đơn nguyên vừa đóng vai trò là nơi thờ thần núi, vừa là nhà thờ Đức Ông, có diện tích khiêm tốn với kiến trúc gỗ lợp ngói truyền thống.

Chùa Tây Phương chính sở hữu rất nhiều những bức tượng pháp với những kiệt tác hiếm có trong nghệ thuật điêu khắc tôn giáo. Xung quanh chùa có những bức chạm trổ hoa sen, hoa cúc, rồng phượng, hổ phù vô cùng tinh xảo được làm dưới bàn tay của các nghệ nhân tài hoa ở làng Chàng Sơn – làng nghề mộc nổi tiếng lâu đời.

Các bức tượng pháp hiếm có trong chùa Tây Phương
Bình Nguyên

Có thể kể đến như bộ tượng Tam Thế Phật với 3 pho tượng Quá khứ, Hiện tại và Vị lai; bộ tượng Di đà Tam Tôn, tượng Tuyết Sơn trong thời kỳ khổ hạnh…. 16 pho tượng Tổ với phong cách hiện thực.

Đặc biệt, chùa Tây Phương còn sở hữu 18 pho tượng La Hán với những dáng vẻ, biểu cảm gương mặt khác nhau.

Lễ hội chùa Tây Phương Hà Nội

Lễ hội chùa Tây Phương được diễn ra vào ngày 6/3 âm lịch và kéo dài đến ngày 10/3 âm lịch với nhiều hoạt động lễ hội thu hút du khách.

Vào ngày chính hội, người dân trong làng sẽ đi lấy nước thiêng để làm lễ Mộc Dục (tắm tượng) và làm lễ dâng hương. Du khách ghé tới chùa vào ngày hội sẽ được tham dự các trò chơi dân gian như kéo co, đấu vật, cờ người,… 

Những lưu ý khi đến chùa Tây Phương

  • Chùa là nơi linh thiêng nên khi đến đây bạn không nên ăn mặc những trang phục quá màu mè và gây phản cảm làm mất đi tính trang nghiêm vốn có của chùa.
  • Chùa Tây Phương là nơi thờ Phật nên khi mang lễ vật đến chùa bạn không nên dâng lễ mặn mà chỉ cần chuẩn bị đồ chay như xôi chè, oản, hương hoa
  • Đến chùa, bạn nên thành tâm cầu bình an và tận hưởng vẻ đẹp an lạc, linh thiêng thay vì mải mê chụp ảnh.
  • Không tùy ý đụng, chạm hay lấy bất cứ đồ vật nào trong chùa khi không được sự cho phép của nhà chùa.
  • Không dẫm đạp lên cây cối, hoa cỏ hay bàn ghế trong chùa. Vứt rác đúng nơi quy định để tránh làm ô nhiễm môi trường.
  • Nên xin phép trước với ban quản lý nhà chùa để được sự đồng ý nếu muốn quay phim, chụp hình.
Đánh giá nội dungBài này hữu ích với bạn?/5 · 0 đánh giá