Chùa Thiên Phúc Hà Nội

Nguồn ảnh: ditichlichsuvanhoahanoi 

Thiên Phúc Tự, hay chùa Tây Cú, chùa An Trung, là một Di tích lịch sử - văn hóa được xây dựng từ thời Lê – Nguyễn. Chùa Thiên Phúc có Tam quan nằm dọc theo mặt phố, rất khớp với quy hoạch đường phố thời Pháp.

Ngoài chánh điện thờ Phật, chùa Thiên Phúc còn có điện thờ đức thánh Trần Hưng Đạo, công chúa Liễu Hạnh, cùng các ông Hoàng. Trong chùa hiện có nhiều pho tượng gỗ, sắc phong thời Nguyễn, Thiên Phúc Tự bia ký, cùng nhiều di vật có giá trị lịch sử khác.

• Địa chỉ: 94 Hai Bà Trưng, phường Cửa Nam, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội

Chùa Thiên Phúc là một trong 2 dấu vết còn sót lại của một ngôi làng Việt cổ còn sót lại của một ngôi làng cổ ở phía Nam kinh thành Thăng Long. Đó chính là làng An Trung. Chùa Thiên phúc có tên chữ là “Thiên Phúc tự”, hay “An Trung tự”. Chùa tọa lạc tại số 94 Hai Bà Trưng, Phường Cửa Nam, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội.

Lịch sử hình thành

Tương truyền, chùa Thiên Phúc là ngôi chùa chưa ai rõ chính xác về nơi thành lập chùa. Theo dân gian, chùa Thiên Phúc và đền Lý triều Quốc sư cùng đặt móng một ngày vào nửa đầu thế kỷ XI.  Theo lịch sử cho hay, chùa đã từng được bà Nguyễn Thị Bốn – vợ một người Pháp trùng tu lớn vào những năm 1920. Lúc ấy chùa được đặt tên là chùa Tây Cú. Các công trình được đại trùng tu đều mang phong cách nghệ thuật kiến trúc cuối thời Nguyễn và được bảo toàn cho đến nay.

Chùa Thiên Phúc là nơi thờ Phật Thích Ca Mâu Ni và các đệ tử của Người.Ngoài ra, chùa còn thờ Đức Thành Trần Hưng Đạo, đây là người có công lãnh đạo trong cuộc kháng chiến của dân tộc, Như 3 lần chiến thắng quân xâm lược Nguyên-Mông ở đầu thế kỷ XIII (1258-1288). Trần Hưng Đạo còn là đại thi hào dân tộc sáng tác ra nhiều văn chương bất hủ như: “Hịch Tướng Sỹ”, “Binh Thư Yếu Lược”,…

Ngoài ra, chùa Thiên Phúc tự còn là nơi thờ Công Chúa Liễu Hạnh.Tương truyền Bà là con gái của Ngọc Hoàng bị đày xuống cùng hai tiên nữ là Quỳnh Hoa và Quế Hoa. Vì lập được nhiều công tích, Bà được Phật Bà Quan Âm động lòng cứu vớt, cho tu chốn Phật đài. Ngoài ra, Điện còn thờ Ông Hoàng Ba, Ông Hoàng Bảy và Ông Hoàng Mười. Động Sơn Trang thờ Mẫu Nhạc, người cai quản ba mươi sáu cửa rừng. 

Kiến Trúc và Cảnh Quan

Chùa Thiên Phúc được  công nhận di chúc kiến trúc nghệ thuật quốc gia. Với Lối kiến trúc chùa được quay về hướng Tây với cổng tam quan sát hè đường Hai Bà Trưng. Cổng tam quan chùa Thiên phúc được xây theo kiến trúc ngũ môn quan đồ sộ với 3 lầu. Chùa xây dựng theo kiểu 3 tầng 8 mái và 2 ngọn tháp lớn hai bên. Trên gác treo  chuông và chiêng trống. Tam quan chùa xây gạch với 6 trụ, phần trên của cửa chính đắp nổi hình lưỡng long chầu nguyệt, bên dưới trang trí hình cuốn thư với ba chữ Hán “Thiên Phúc tự”.

Chùa chính gồm 5 gian tiền đường và hậu cung tạo thành hình chữ Đinh. Hai đầu xây kiểu bít đốc, tay ngai, bờ nóc đắp vữa hình bờ đinh, chính giữa là lưỡng long chầu mặt trời. Phật điện được bài trí lộng lẫy với các pho tượng theo bốn lớp, trật tự các pho tượng bị xáo trộn, các pho tượng của thập điện, bồ tát rất ít. Tượng có kích thước lớn, một số được làm bằng gỗ, số còn lại được làm bằng đất luyện sơn. Tượng mang giá trị của dòng nghệ thuật dân gian thế kỉ XVIII, XIX.

Mặt bằng của chùa gồm 3 tòa nhà đều xây 2 tầng và bố trí theo hình “chữ Môn” (門). Hai cổng phụ dẫn khách đến các điện thờ Bồ tát Quan Âm và Địa Tạng Vương ở cuối 2 tòa nhà hành lang.

Sau 3 cổng chính là sân gạch với hòn non bộ và các tháp nhỏ chắn trước cầu thang dẫn lên tòa tam bảo, nơi có hàng hiên nối Phật đường ở giữa với Tổ đường ở nhà bên tả. Từ hàng hiên nhà Tổ đi tiếp sẽ ra tháp lớn và gác tam quan ăn thông sang hàng hiên nhà bên hữu Phật đường. Nơi đây thì có điện thờ Đức thánh Trần Hưng Đạo và điện thờ công chúa Liễu Hạnh, ngoài ra còn có điện thờ ông Hoàng Ba, ông Hoàng Bảy, ông Hoàng Mười và Động Sơn Trang thờ Mẫu Nhạc, người cai quản 36 cửa rừng theo tín ngưỡng dân gian.

Chùa Thiên Phúc là địa điểm linh thiêng lý tưởng để dâng hương tỏ lòng thành kính với các chư Phật.

Ngày nay, trong chùa Thiên Phúc vẫn giữ được nhiều cổ vật có giá trị nghệ thuật cao, phong phú về nội dung thể loại, chất liệu, tiêu biểu là các pho tượng, phản ánh nghệ thuật điêu khắc dân gian nổi tiếng của thế kỷ 18-19. Nơi đây in đậm dấu ấn sùng kính đạo Phật, đồng thời đan xen tín ngưỡng truyền thống trong dân gian với văn hóa làng xã đặc trưng của nông thôn miền Bắc Việt Nam.

Thờ Mẫu và thờ Thánh là một hình thức tưởng niệm ghi ơn những người có công với nước, với dân. Truyền thống uống nước nhớ nguồn này cũng được gìn giữ tại chùa Thiên Phúc, dù rằng thôn An Trung từ hàng trăm năm nay đã đô thị hóa hoàn toàn.

Tham khảo

• http://wikimapia.org/9460250/vi/Ch%C3%B9a-Thi%C3%AAn-Ph%C3%BAc
• http://dulich24.com.vn/du-lich-quan-hoan-kiem/chua-thien-phuc-id-5866
• http://360.hncity.org/?Chua-Thien-Phuc

Chùa Thiên Phúc (An Trung – Hoàn Kiếm, Hà Nội) – Chốn Thiêng (chonthieng.com)