Vương quốc Kosala
Mốc I : Hoàn cảnh trước khi Phật ra đời
Mốc II : Sự kiện Phật đản sanh
Mốc III: Giai đoạn tuổi thơ của Bồ tát Tất Đạt Đa
Mốc IV : Giai đoạn trưởng thành - xuất gia
Mốc V : Tầm đạo
Mốc VI : Thành đạo
Mốc VII: Những vị đệ tử đầu tiên
Mốc VIII : Tăng đoàn lớn mạnh
Mốc IX: Mười ba năm cuối cuộc đời Đức Phật
Mốc X : Đức Phật nhập niết bàn
Chuyện tiền thân Đức Phật P027 : CHUYỆN ÐÔI BẠN THÂN THIẾT (Tiền thân Abhinha)
Chuyện tiền thân Đức Phật P027 : CHUYỆN ÐÔI BẠN THÂN THIẾT (Tiền thân Abhinha)
27. CHUYỆN ÐÔI BẠN THÂN THIẾT (Tiền thân Abhinha)
Một miếng, nó không ăn…,
Câu chuyện này, khi ở tại Kỳ Viên, bậc Ðạo Sư kể về một nam cư sĩ và một trưởng lão lớn tuổi. Theo truyền thuyết, ở xá-vệ có hai người bạn. Một người xuất gia, hằng ngày đi đến nhà người kia. Người kia bố thí món ăn, tự mình cũng ăn, sau đó theo người bạn đi về tinh xá, và đến khi mặt trời lặn, họ ngồi nói chuyện với nhau rối mới đi vào thành. Vị Tỷ-kheo thường đi tiễn bạn tận cửa thành rồi trở về. Sự thân thiết giữa hai người ấy được các tỷ-kheo biết rõ. Một hôm, các tỷ-kheo đang ngồi trong pháp đường, nói về sự thân thiết giữa hai người ấy. Bậc Ðạo Sư đi đến và hỏi:
– Này các Tỷ-kheo, các ông đang bàn luận chuyện gì?
Các Tỷ-kheo nói:
– Bạch Thế Tôn, chúng con nói chuyện này.
Bậc Ðạo Sư nói:
– Này các Tỷ-kheo, không phải những người này nay mới thân thiết với nhau. Trong quá khứ, họ đã thân thiết với nhau rồi.
Nói vậy xong, bậc Ðạo Sư kể câu chuyện quá khứ.
*
Thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì ở Ba-la-nại, Bồ-tát làm vị đại thần. Lúc ấy, một con chó đi đến chuồng con voi báu và ăn những vắt cơm rơi tại chỗ con voi báu ăn. Con chó đi đến vì miếng ăn, đã trở thành thân thiết với con voi báu, và ăn gần con voi. Cả hai không có nhau không thể sống được. Con chó thường nắm lấy vòi con voi, và chơi đùa bằng cách đưa qua đưa lại.
Một hôm, một người ở làng cho tiền người nài, và đem con chó ấy về làng của mình. Từ đó về sau, không thấy con chó, con voi bỏ ăn, bỏ tắm. Người nài báo việc ấy lên vua rõ. Vua cho gọi Bồ-tát đến:
– Này bậc Hiền trí, hãy đi tìm hiểu lý do gì con voi làm như vậy.
Bồ-tát đi đến chuồng voi, biết được con voi rất buồn nản, tự nghĩ: “Thân thể con vật này không tỏ lộ bệnh gì. Có thể nó có tình bạn thân thiết với ai đó, và vì không thấy bạn, nó trở nên sầu muộn.
Bồ-tát hỏi người nài:
– Con voi này có thân thiết với ai không?
– Thưa ngài, có. Nó có tình bạn thân thiết với con chó.
– Con chó ấy nay đâu rồi?
– Có một người dắt nó đi rồi.
– Chú có biết chỗ ở của người ấy không?
– Thưa Ngài, tôi không biết.
Bồ-tát đi tâu với vua:
– Thưa Thiên tử, con voi không có bệnh gì. Nhưng nó có tình bạn thân thiết sâu đậm với con chó. Nay không thấy bạn, nên nó không ăn. Tôi nghĩ là như vậy.
Nói xong, Bồ-tát đọc bài kệ:
Một miếng, nó không ăn,
Không nuốt cơm và cỏ,
Tôi nghĩ vì con voi
Thường thấy bạn, con chó,
Cho nên nó luyến ái
Con chó ấy, bạn mình.
Vua nghe lời Bồ-tát nói liến hỏi:
– Thưa bậc Hiền trí, nay phải làm gì?
– Thưa Thiên tử, hãy cho người đánh trống và tuyên bố như sau: Con chó, bạn con voi báu của nhà vua, bị người bắt lấy đem đi. Nhà nào có con chó ấy, nhà đó sẽ bị trừng phạt!
Vua làm theo lời khuyên này. Nghe được tin, người ấy liền thả con chó ra. Con chó lập tức chạy thật mau đến gần con voi. Con voi vừa lấy vòi đặt con chó lên trên đầu trán mình vừa mừng rỡ khóc lớn và đặt nó từ đầu trán xuống, để con chó ăn trước, rồi mình ăn sau.
– Ngay cả tâm hướng của loài vật, vị ấy cũng biết!
Vua nói vậy và tặng cho Bồ-tát danh vọng lớn.
*
Bậc Ðạo Sư nói:
– Này các Tỷ-kheo, không phải những người này nay mới thân thiết với nhau. Trong quá khứ, họ đã thân thiết với nhau rồi.
Sau khi kể lại pháp thoại này, và thuyết giảng Bốn Sự thật, bậc Ðạo Sư kết hợp hai câu chuyện với nhau rồi nhận diện Tiền thân:
– Lúc ấy, con chó là người cư sĩ, con voi là vị Trưởng lão lớn tuổi, còn vị đại thần Hiền trí là Ta vậy.
-ooOoo-
27. CHUYỆN ĐÔI BẠN THÂN THIẾT
Tiền thân Abhiṇha
Tóm tắt nội dung
Khi Đức Phật đang ở Kỳ Viên, các Tỷ-kheo bàn tán về tình bạn rất gắn bó giữa một vị Trưởng lão và một nam cư sĩ tại Xá-vệ. Vị Trưởng lão mỗi ngày đều đến nhà người cư sĩ thọ thực, sau đó hai người cùng trò chuyện, đi bộ về tinh xá rồi lại tiễn nhau đến tận cửa thành. Đức Phật dạy rằng tình thân ấy không phải mới có trong đời này, mà đã được kết duyên từ nhiều đời trước.
Đức Phật kể rằng thuở xưa, khi vua Brahmadatta trị vì tại Ba-la-nại, Bồ-tát sinh làm một vị đại thần đầy trí tuệ.
Trong hoàng cung có một con voi báu được chăm sóc rất chu đáo. Hằng ngày, một con chó thường đến chuồng voi để ăn những hạt cơm rơi vãi. Lâu dần, giữa con chó và con voi hình thành một tình bạn sâu sắc. Chúng luôn ở cạnh nhau, cùng vui đùa và không muốn rời xa nhau. Con chó thường nắm vòi voi để chơi, còn con voi hết sức yêu quý người bạn nhỏ của mình.
Một ngày nọ, có người ở làng thích con chó nên trả tiền cho người quản tượng rồi mang nó về nuôi.
Từ khi mất bạn, con voi trở nên buồn bã, bỏ ăn, bỏ uống và không chịu tắm. Người quản tượng lo lắng tâu sự việc lên nhà vua.
Vua giao cho vị đại thần Bồ-tát tìm nguyên nhân.
Sau khi quan sát, Bồ-tát nhận thấy thân thể con voi hoàn toàn khỏe mạnh, không có dấu hiệu bệnh tật. Ngài đoán rằng nguyên nhân chỉ có thể là vì con voi đang nhớ một người bạn thân.
Khi hỏi người quản tượng, Bồ-tát biết được con voi rất gắn bó với con chó, nhưng con chó đã bị người khác mang đi.
Ngài liền tâu với nhà vua rằng con voi không bị bệnh, mà chỉ đang đau buồn vì xa bạn.
Bồ-tát đọc bài kệ:
Một miếng, nó không ăn,
Không nuốt cơm và cỏ,
Tôi nghĩ vì con voi
Thường thấy bạn, con chó,
Cho nên nó luyến ái
Con chó ấy, bạn mình.
Theo lời khuyên của Bồ-tát, nhà vua truyền đánh trống khắp nơi và loan báo rằng ai đang giữ con chó – người bạn của voi báu – phải trả lại ngay, nếu không sẽ bị xử phạt.
Nghe lệnh vua, người đã mang con chó đi lập tức thả nó.
Con chó chạy thẳng về chuồng voi. Thấy bạn trở về, con voi vô cùng vui mừng, dùng vòi nâng con chó lên đầu, xúc động đến rơi nước mắt. Sau đó, nó nhẹ nhàng đặt bạn xuống, để con chó ăn trước rồi mới bắt đầu ăn phần của mình.
Nhờ trí tuệ thấu hiểu cả tâm lý của loài vật, Bồ-tát được nhà vua hết sức khen ngợi và ban nhiều vinh dự.
Lời dạy của Đức Phật
Đức Phật dạy rằng những mối nhân duyên sâu đậm không chỉ hình thành trong một đời mà có thể đã được vun bồi từ nhiều kiếp trước. Tình bạn chân thành dựa trên sự gắn bó và lòng yêu thương luôn có sức mạnh vượt qua thời gian.
Sau khi kể câu chuyện, Đức Phật giảng Bốn Sự thật cho hội chúng.
Nhận diện tiền thân
- Con chó là người cư sĩ.
- Con voi báu là vị Trưởng lão lớn tuổi.
- Vị đại thần đầy trí tuệ là Bồ-tát, tiền thân của Đức Phật.
Ý nghĩa chính
Câu chuyện ca ngợi giá trị của tình bạn chân thành và lòng trung thành. Ngay cả loài vật cũng biết yêu thương, nhớ nhung và đau buồn khi phải xa người bạn thân thiết.
Đồng thời, bài kinh làm nổi bật trí tuệ và lòng từ bi của Bồ-tát. Ngài không chỉ giỏi quan sát sự việc bên ngoài mà còn hiểu được nguyên nhân sâu kín trong tâm của chúng sinh. Nhờ sự thấu hiểu ấy, Ngài đã hóa giải khổ đau mà không cần dùng đến bạo lực.
Đối với người tu học, bài kinh nhắc rằng các mối quan hệ tốt đẹp nên được xây dựng trên sự chân thành, biết quan tâm và giúp đỡ lẫn nhau. Những thiện duyên được gieo trồng bằng tình thương và đức hạnh sẽ tiếp tục nối dài qua nhiều đời nhiều kiếp.
