Trời Đao-lợi (Tāvatiṃsa / Trāyastriṃśa)

Tổng quan

Trời Đao-lợi là một cõi trời quan trọng trong vũ trụ quan Phật giáo.

Tên Pāli:

Tāvatiṃsa

Tên Sanskrit:

Trāyastriṃśa

Tên Hán-Việt:

Đao-lợi thiên / Tam thập tam thiên

thường được hiểu là:

“cõi trời của Ba Mươi Ba vị.”

Đây là cõi trời thứ hai trong sáu cõi trời thuộc Dục giới (Kāmaloka), nằm trên Cātummahārājika và dưới Yāma. Các hệ thống Theravāda về 31 cõi cũng xếp Tāvatiṃsa theo thứ tự này.

Nhân vật trung tâm của Tāvatiṃsa là:

Sakka – Đế Thích

vị thiên chủ của chư thiên Tāvatiṃsa.

---

Đây không phải một quốc gia trên Trái Đất

Record này cần được phân loại khác hoàn toàn với:

Magadha, Kosala, Vajji, Kuru, Avantī...

Không nên ghi:

Loại: Quốc gia

hay đặt Tāvatiṃsa lên bản đồ Ấn Độ.

Nên ghi:

Loại: Cõi trời / Devaloka

Hệ: Dục giới – Kāmaloka

Cấp: cõi trời Dục giới thứ hai.

---

Vị trí trong sáu cõi trời Dục giới

Theo vũ trụ quan Theravāda:

1. Cātummahārājika
– Tứ Đại Thiên Vương

↓

2. Tāvatiṃsa
– Đao-lợi / Ba Mươi Ba

↓

3. Yāma

↓

4. Tusita
– Đâu-suất

↓

5. Nimmānaratī

↓

6. Paranimmitavasavattī

Tāvatiṃsa vì vậy không phải cõi trời cao nhất.

Đây là điểm nên sửa nếu nội dung hiện tại khiến người đọc hiểu:

“Đao-lợi = thiên đường tối cao của Phật giáo.”

Không đúng.

---

Tāvatiṃsa vẫn thuộc Dục giới

Mặc dù đời sống của chư thiên Tāvatiṃsa vượt xa đời sống con người theo mô tả kinh điển, họ vẫn thuộc:

Kāmaloka – Dục giới.

Điều này có nghĩa họ vẫn nằm trong:

saṃsāra – luân hồi.

Chư thiên:

• có tuổi thọ rất dài;

• có nhiều lạc thọ;

• có năng lực vượt con người;

nhưng:

không bất tử.

Khi nghiệp duy trì đời sống ấy chấm dứt, họ vẫn có thể chết và tái sinh.

Vì vậy:

Tāvatiṃsa ≠ Nibbāna.

Đây là một trường rất quan trọng nên có trong database.

---

Sakka – Đế Thích

Thiên chủ của Tāvatiṃsa là:

Sakka

thường gọi:

Sakka devānam inda

– vị đứng đầu chư thiên.

SN 11 nhiều lần mô tả Sakka trong quan hệ với chư thiên Tāvatiṃsa và các Asura. SN 11.3 chẳng hạn kể Sakka nói với chư thiên Ba Mươi Ba khi Deva và Asura chuẩn bị giao chiến.

Database nên tạo:

Tāvatiṃsa
→ Sakka
→ Deva
→ SN 11 – Sakka Saṃyutta.

---

Sakka không phải một Thượng đế sáng tạo

Đây là điểm rất dễ bị hiểu sai.

Sakka là một vị thiên chủ rất quyền lực nhưng không phải:

Đấng sáng tạo vũ trụ

và cũng không phải:

một thực thể vĩnh hằng.

Trong hệ thống Phật giáo, Sakka vẫn là:

một chúng sinh trong saṃsāra.

Ông cũng có thể học hỏi, hành thiện và hướng về giáo pháp.

Vì vậy không nên dịch đơn giản:

Sakka = God

theo nghĩa Thượng đế độc thần.

Tốt hơn:

Sakka – thiên chủ Đao-lợi / ruler of the devas of Tāvatiṃsa.

---

“Ba Mươi Ba” nghĩa là gì?

Tên:

Tāvatiṃsa / Trāyastriṃśa

liên hệ với ý niệm:

Ba Mươi Ba.

Nhưng không nên hiểu rằng:

toàn bộ Tāvatiṃsa chỉ có đúng 33 cư dân.

Kinh điển nói đến một tập thể rất lớn:

Tāvatiṃsa devas – chư thiên Đao-lợi.

“Ba Mươi Ba” thuộc truyền thống tên gọi và cấu trúc thiên giới, không phải phép đếm toàn bộ dân số.

---

Nandana

Một địa điểm nổi bật trong Tāvatiṃsa là:

Nandana – vườn Nandana.

SN 1.11 trực tiếp kể về một vị thiên thuộc Tāvatiṃsa đang vui chơi trong:

Nandana Grove

với các dục lạc chư thiên.

Nhưng bài kinh ngay lập tức chuyển trọng tâm sang:

vô thường.

Một vị thiên khác nhắc rằng các hành:

sinh rồi diệt.

Đây là một dữ kiện rất hay cho record vì nó thể hiện đúng quan điểm Phật giáo:

ngay cả thiên lạc cũng vô thường.

---

Ý nghĩa của Nandana

Không nên dùng Nandana chỉ để mô tả:

“thiên đường tuyệt đẹp.”

Điểm Phật học quan trọng hơn là:

Tāvatiṃsa có lạc thọ rất lớn nhưng vẫn nằm dưới quy luật vô thường.

Do đó mạng nên là:

Tāvatiṃsa
→ Nandana
→ thiên lạc
→ anicca – vô thường.

---

Deva và Asura

Một chủ đề xuất hiện nhiều trong kinh điển là:

Deva–Asura conflict

– cuộc đối đầu giữa chư thiên và Asura.

SN 11.3 kể rằng khi Deva và Asura chuẩn bị giao chiến, Sakka nói với chư thiên Tāvatiṃsa về việc nhìn lên ngọn cờ của ông nếu họ sợ hãi.

Các kinh khác cũng kể việc:

Sakka

và:

Vepacitti – thủ lĩnh Asura

đối đầu nhau.

---

Vepacitti

Vepacitti

là một nhân vật Asura nổi bật trong các kinh liên quan Sakka.

Có thể tạo:

Tāvatiṃsa
→ Sakka
↔ Vepacitti
→ Asura.

Nhưng không nên biến các câu chuyện này thành:

lịch sử chiến tranh theo nghĩa địa lý hiện đại.

Đây là dữ liệu thuộc:

vũ trụ quan và tự sự kinh điển Phật giáo.

---

Sakka và giáo pháp

Sakka không chỉ xuất hiện như một chiến binh hay vua trời.

Ông còn nhiều lần:

• đến gặp Đức Phật;

• đặt câu hỏi;

• tôn kính Đức Phật;

• tham gia các cuộc đối thoại về Dhamma.

Do đó Sakka là một trong những vị Deva quan trọng nhất trong Nikāya.

Record nhân vật Sakka hiện có trên Nikaya Tâm Học cũng xác định ông là vị thiên chủ cai quản Tam thập tam thiên.

---

DN 21 – Sakkapañha Sutta

Một trong những bài kinh quan trọng nhất liên quan Sakka là:

DN 21 – Sakkapañha Sutta

thường dịch:

Kinh Đế Thích Sở Vấn / Sakka’s Questions.

Đây là nguồn quan trọng để nối:

Sakka
→ Đức Phật
→ Dhamma.

Sakka đặt những câu hỏi sâu về nguyên nhân của:

• xung đột;

• tham muốn;

• ganh ghét;

• sự trói buộc của chúng sinh.

Do đó hình tượng Sakka trong Phật giáo không nên bị giản lược thành:

“vua của thiên đường.”

Ông còn là một người hỏi pháp.

---

Pañcasikha

Một thiên nhân quan trọng khác liên hệ với Sakka là:

Pañcasikha.

Ông nổi tiếng là một nhạc công thiên giới và xuất hiện trong bối cảnh DN 21.

Có thể tạo:

Tāvatiṃsa
→ Sakka
→ Pañcasikha
→ DN 21.

Đây là một nhánh dữ liệu rất hữu ích cho hệ thống nhân vật.

---

Mātali

Mātali là người đánh xe của Sakka.

Nhân vật này xuất hiện trong nhiều truyền thống Phật giáo liên quan đến thiên chủ.

Mạng:

Sakka
→ Mātali
→ Vejayanta chariot.

Nhưng các chi tiết trang trí và kích thước thiên giới thường phát triển rất mạnh trong chú giải.

Cần phân tầng nguồn.

---

Sudhammā

Sudhammā là hội trường của chư thiên, thường được mô tả là:

Sudhammā Devasabhā

– hội trường/hội chúng của chư thiên.

Các mô tả chi tiết về Sudhammā, Vejayanta và các khu vườn Tāvatiṃsa đặc biệt phong phú trong chú giải và văn học Theravāda hậu kỳ.

Có thể tạo:

Tāvatiṃsa
→ Sudhammā
→ Sakka
→ hội chúng chư thiên.

---

Vejayanta

Vejayanta là tên nổi tiếng liên hệ với Sakka:

• cung điện Vejayanta;

• cỗ xe Vejayanta trong một số truyền thống.

Các chú giải mô tả Vejayanta với những kích thước cực kỳ lớn.

Những con số như:

hàng trăm yojana

không nên đưa vào phần “dữ liệu địa lý thực nghiệm”.

Nếu giữ, cần ghi:

“theo chú giải/vũ trụ học truyền thống.”

---

Pāricchattaka

Một biểu tượng khác của Tāvatiṃsa là:

Pāricchattaka

– cây thiên giới nổi tiếng.

Các văn bản chú giải đặt cây này trong Tāvatiṃsa và liên hệ nó với Sakka.

Đây là dữ liệu thích hợp cho phần:

Vũ trụ học/chú giải

hơn là phần lõi Nikāya.

---

Đức Phật và Tāvatiṃsa

Kinh điển có những trường hợp Đức Phật được mô tả đi đến Tāvatiṃsa.

Một ví dụ trực tiếp là:

Udāna 3.2 – Nanda Sutta.

Bài kinh kể Đức Phật đưa Nanda đến:

cõi chư thiên Tāvatiṃsa

và Nanda nhìn thấy các thiên nữ ở đó.

Do đó có thể ghi chắc chắn:

Nikāya có mô tả Đức Phật đến Tāvatiṃsa.

---

Nanda và Tāvatiṃsa

Trong Udāna 3.2, Nanda đang nhớ người phụ nữ Sakya mà mình yêu.

Đức Phật đưa ông đến Tāvatiṃsa và cho ông thấy:

500 thiên nữ.

Nanda từ đó có động cơ tiếp tục đời sống xuất gia với hy vọng đạt được các thiên nữ.

Sau đó, khi nhận ra động cơ ấy thấp kém và tu tập sâu hơn, Nanda đạt giải thoát.

Do đó câu chuyện không nhằm ca ngợi:

hưởng dục trên thiên giới

như mục tiêu cuối cùng.

Điểm cuối là:

giải thoát khỏi tham ái.

---

Đức Phật thuyết Abhidhamma cho mẹ?

Đây là một trong những truyền thống nổi tiếng nhất về Tāvatiṃsa:

Đức Phật lên Đao-lợi thuyết Abhidhamma cho mẹ.

Truyền thống Theravāda hậu kỳ kể rằng mẹ của Đức Phật, sau khi mất, tái sinh làm một vị Deva và Đức Phật lên Tāvatiṃsa để thuyết Abhidhamma.

Nhưng phải phân tầng nguồn rất rõ.

Không nên viết:

“Nikāya ghi Đức Phật lên Đao-lợi ba tháng giảng Abhidhamma cho mẹ.”

Đây không phải một sự kiện được trình bày như vậy trong bốn Nikāya.

Nên ghi:

“Theo truyền thống Theravāda hậu kỳ, Đức Phật lên Tāvatiṃsa thuyết Abhidhamma cho thân mẫu tái sinh làm thiên nhân.”

---

Māyā và Tusita – một điểm dễ nhầm

Một lỗi rất phổ biến là nói:

“Hoàng hậu Māyā chết rồi sinh lên Tāvatiṃsa làm nữ thần Māyā.”

Các truyền thống Phật giáo không phải lúc nào cũng thống nhất cách mô tả này.

Một số văn bản/truyền thống gọi vị thiên nhân ấy bằng những cách khác và có vấn đề về giới tính/tên gọi sau tái sinh.

Vì vậy database không nên khóa cứng một mô tả đơn giản nếu chưa xác định nguồn.

Tốt hơn:

“Theo truyền thống hậu kỳ, thân mẫu của Đức Phật tái sinh trong thiên giới và Đức Phật thuyết Abhidhamma cho vị thiên nhân ấy tại Tāvatiṃsa.”

Sau đó dẫn đúng nguồn truyền thống.

---

Saṅkassa

Câu chuyện Đức Phật từ Tāvatiṃsa trở lại nhân gian được truyền thống hậu kỳ liên hệ đặc biệt với:

Saṅkassa / Saṅkāśya.

Theo truyền thống, Đức Phật hạ xuống bằng một hệ thống ba thang:

• vàng;

• bạc;

• ngọc/quý vật,

cùng Brahmā và Sakka.

Đây trở thành một chủ đề nghệ thuật Phật giáo rất nổi tiếng.

Nhưng phải ghi:

TRUYỀN THỐNG HẬU KỲ

nếu mô tả chi tiết ba chiếc thang.

Mạng:

Tāvatiṃsa
→ Đức Phật
→ Saṅkassa

rất đáng tạo, nhưng phải gắn nguồn đúng.

---

Sineru / Meru

Trong vũ trụ học Phật giáo truyền thống, Tāvatiṃsa được đặt trên hoặc quanh:

đỉnh núi Sineru

Sanskrit:

Meru.

Các hệ thống chú giải Theravāda mô tả:

Cātummahārājika

ở các tầng thấp hơn của Sineru, trong khi:

Tāvatiṃsa

ở đỉnh Sineru.

Đây là:

bản đồ vũ trụ học truyền thống

không phải tọa độ địa lý hiện đại.

---

Không đặt tọa độ GPS cho Tāvatiṃsa

Database nên để:

Latitude: null

Longitude: null

nếu hệ thống cho phép.

Không nên đặt Tāvatiṃsa tại:

• Himalaya;

• Kailash;

• một đỉnh núi vật lý;

• Nepal;

• Tây Tạng;

• Ấn Độ.

Sineru trong vũ trụ học Phật giáo không nên tự động đồng nhất với một ngọn núi hiện đại.

---

Tāvatiṃsa và Cātummahārājika

Cõi ngay bên dưới Tāvatiṃsa là:

Cātummahārājika

– Tứ Đại Thiên Vương.

Trong hệ thống 31 cõi:

Cātummahārājika
↓
Tāvatiṃsa
↓
Yāma.

Điều này nên được thể hiện bằng sơ đồ tầng thay vì bản đồ địa lý.

---

Tāvatiṃsa và Yāma

Yāma là cõi trời Dục giới tiếp theo phía trên Tāvatiṃsa.

Khi tin Đức Phật chuyển Pháp luân được truyền đi, các văn bản mô tả tiếng báo tin lần lượt truyền từ các tầng chư thiên thấp lên cao:

Tāvatiṃsa → Yāma → Tusita → Nimmānaratī → Paranimmitavasavattī → Brahmā.

Điều này rất hữu ích để xây mạng cosmology cho database.

---

Tāvatiṃsa và Tusita

Không nên nhầm:

Tāvatiṃsa = Đao-lợi

với:

Tusita = Đâu-suất.

Tusita nằm cao hơn Tāvatiṃsa trong sáu cõi trời Dục giới.

Theo truyền thống Phật giáo, Tusita đặc biệt liên hệ với:

Bodhisatta trước kiếp cuối

và:

Metteyya/Maitreya.

Đây là record riêng.

---

Tái sinh vào Tāvatiṃsa

Trong quan điểm nghiệp của Phật giáo, sinh vào thiên giới liên hệ với:

kusala – thiện nghiệp.

Các tổng hợp Theravāda về 31 cõi liên hệ tái sinh thiên giới với những hành động thiện như:

• bố thí;

• trì giới;

• phát triển phẩm chất thiện.

Nhưng cần tránh biến nó thành công thức:

“làm X điểm phước = chắc chắn lên Tāvatiṃsa.”

Nghiệp trong Phật giáo phức tạp hơn một hệ thống điểm thưởng.

---

Thiên giới không phải mục tiêu cuối cùng

Đây nên là thông điệp Phật học quan trọng nhất của record.

Ngay cả nếu một người tái sinh tại:

Tāvatiṃsa

họ vẫn:

sinh → tồn tại → biến đổi → chết → tiếp tục saṃsāra.

SN 1.11 sử dụng chính cảnh vui chơi tại Nandana để đưa người nghe trở lại nguyên lý:

các hành là vô thường.

Vì vậy:

Tāvatiṃsa = thiện thú

nhưng:

Tāvatiṃsa ≠ Nibbāna.

---

Phân tầng nguồn

Đây là record cần phân tầng nguồn đặc biệt kỹ.

Tầng 1 – Nikāya / kinh Pāli sớm

Có thể ghi chắc:

• Tāvatiṃsa tồn tại trong vũ trụ quan của kinh;

• Sakka là thiên chủ;

• Deva–Asura conflict;

• Nandana;

• Đức Phật được mô tả đến Tāvatiṃsa trong Nanda Sutta;

• nhiều cuộc đối thoại giữa Đức Phật và Sakka.

Tầng 2 – Abhidhamma / hệ thống hóa vũ trụ học

Có thể bổ sung:

• vị trí trong Kāmaloka;

• phân loại các cõi tái sinh;

• quan hệ với hệ 31 cõi.

Tầng 3 – Chú giải Theravāda

Các mô tả chi tiết:

• Vejayanta;

• Sudhammā;

• Pāricchattaka;

• Paṇḍukambalasilā;

• kích thước cung điện;

• khu vườn;

• cấu trúc thiên giới.

Các chú giải mô tả rất chi tiết những yếu tố này.

Tầng 4 – Truyền thống hậu kỳ

• Đức Phật ở Tāvatiṃsa ba tháng;

• thuyết Abhidhamma cho thân mẫu;

• hạ xuống Saṅkassa;

• ba chiếc thang.

Những dữ kiện này cần gắn nhãn nguồn, không nhập thẳng vào Nikāya.

---

Mạng dữ liệu quan trọng

Vũ trụ

Kāmaloka
↓
Cātummahārājika
↓
Tāvatiṃsa
↓
Yāma
↓
Tusita
↓
Nimmānaratī
↓
Paranimmitavasavattī

Sakka

Tāvatiṃsa
↓
Sakka
↓
Sakka Saṃyutta – SN 11

DN 21

Tāvatiṃsa
→ Sakka
→ Pañcasikha
→ Đức Phật
→ Sakkapañha Sutta – DN 21

Nandana

Tāvatiṃsa
→ Nandana
→ thiên lạc
→ vô thường

Nanda

Đức Phật
→ Nanda
→ Tāvatiṃsa
→ thiên nữ
→ từ bỏ động cơ dục lạc
→ giải thoát

Truyền thống Abhidhamma

Đức Phật
→ Tāvatiṃsa
→ thân mẫu
→ Abhidhamma

Nguồn: truyền thống Theravāda hậu kỳ.

---

Những điều không nên ghi

Không ghi:

“Tāvatiṃsa là một quốc gia ở Ấn Độ.”

Không đặt tọa độ GPS.

Không ghi:

“Tāvatiṃsa là Niết-bàn.”

Không ghi:

“chư thiên Tāvatiṃsa bất tử.”

Không ghi:

“Tāvatiṃsa chỉ có đúng 33 vị thần.”

Không mô tả Sakka là:

Thượng đế sáng tạo tối cao.

Không đồng nhất:

Sineru = Himalaya/Kailash

như một dữ kiện lịch sử chắc chắn.

Không ghi:

“Nikāya kể Đức Phật ở Đao-lợi ba tháng giảng toàn bộ Abhidhamma cho mẹ”

nếu không gắn nhãn đây là truyền thống hậu kỳ.

Không lấy các kích thước cung điện hàng trăm yojana trong chú giải làm:

số liệu địa lý khoa học.

---

Mô tả ngắn đề nghị

“Tāvatiṃsa (Sanskrit: Trāyastriṃśa), Hán-Việt thường gọi Đao-lợi hay Tam thập tam thiên, là cõi trời thứ hai trong sáu cõi trời Dục giới của vũ trụ quan Phật giáo. Thiên chủ của cõi này là Sakka (Đế Thích), nhân vật xuất hiện nhiều lần trong Nikāya. Kinh điển mô tả chư thiên Tāvatiṃsa, vườn Nandana, các cuộc xung đột Deva–Asura và những cuộc đối thoại của Sakka với Đức Phật. Mặc dù Tāvatiṃsa là một thiện thú với nhiều thiên lạc, chư thiên nơi đây vẫn thuộc saṃsāra, chịu vô thường và không đồng nghĩa với Nibbāna. Các mô tả Đức Phật thuyết Abhidhamma cho thân mẫu tại Tāvatiṃsa và hạ xuống Saṅkassa cần được ghi rõ là thuộc truyền thống Theravāda hậu kỳ.”

Dữ liệu đề nghị

Tên: Trời Đao-lợi
Pāli: Tāvatiṃsa
Sanskrit: Trāyastriṃśa
Hán-Việt: Đao-lợi / Tam thập tam thiên
Loại: Devaloka / cõi trời
Giới: Kāmaloka – Dục giới
Thứ tự: cõi trời Dục giới thứ 2
Cõi dưới: Cātummahārājika
Cõi trên: Yāma
Thiên chủ: Sakka (Đế Thích)
Địa điểm nổi bật: Nandana; Sudhammā và Vejayanta trong các lớp truyền thống/chú giải
Nhân vật: Sakka, Pañcasikha, Mātali, Vepacitti, Nanda
Kinh quan trọng: SN 11; DN 21; Udāna 3.2; SN 1.11
Đức Phật đến Tāvatiṃsa: có chứng cứ kinh Pāli, ví dụ Udāna 3.2
Thuyết Abhidhamma cho thân mẫu: truyền thống Theravāda hậu kỳ
Liên hệ Saṅkassa: truyền thống hậu kỳ
Thuộc saṃsāra: có
Nibbāna: không
Tọa độ địa lý: không áp dụng

Mức độ chắc chắn

RẤT CAO – NIKĀYA: Tāvatiṃsa là một cõi chư thiên và Sakka là thiên chủ của chư thiên Ba Mươi Ba.

RẤT CAO – NIKĀYA: Nandana thuộc bối cảnh Tāvatiṃsa và được dùng để nhấn mạnh cả thiên lạc lẫn vô thường.

RẤT CAO – NIKĀYA: Deva Tāvatiṃsa và Asura xuất hiện trong các câu chuyện chiến đấu; Sakka và Vepacitti là những nhân vật nổi bật.

RẤT CAO – KINH PĀLI: Udāna 3.2 trực tiếp mô tả Đức Phật và Nanda xuất hiện giữa chư thiên Tāvatiṃsa.

CAO – HỆ THỐNG THERAVĀDA: Tāvatiṃsa là cõi thứ hai trong sáu cõi trời Dục giới, giữa Cātummahārājika và Yāma.

CHÚ GIẢI/TRUYỀN THỐNG: Vejayanta, Sudhammā, Pāricchattaka và những kích thước vũ trụ học chi tiết.

TRUYỀN THỐNG HẬU KỲ: Đức Phật ở Tāvatiṃsa ba tháng thuyết Abhidhamma cho thân mẫu và trở xuống tại Saṅkassa.

KHÔNG ÁP DỤNG: tọa độ GPS hoặc vị trí trên bản đồ địa lý hiện đại.

 

 

https://giacngo.vn/dao-loi-dau-xuat-post8905.html#:~:text=%C4%90%C3%A2u%2Dsu%E1%BA%A5t%20thi%C3%AAn%2C%20H%E1%BB%B7%20l%E1%BA%A1c,g%E1%BB%8Di%20l%C3%A0%20H%E1%BB%B7%20l%E1%BA%A1c%20thi%C3%AAn.

Từ điển Phật học Huệ Quang (tập II, tr.1391) ghi: Trời Đao-lợi (S.Trayastrimsa, P.Tavatimsa, Hán. Đao-lợi thiên, Tam thập tam thiên), là tầng trời thứ 2 trong 6 tầng trời ở cõi Dục.

Theo vũ trụ quan Phật giáo, trời Đao-lợi nằm trên đỉnh núi Tu-di, bốn phía đỉnh núi, mỗi phía đều có 8 thiên thành, thành Thiện kiến hay Hỷ kiến (Sudassana) ở giữa là cung điện của vua trời Đế-thích (Sakka), tất cả gồm 33 nơi nên gọi Tam thập tam thiên.

Kinh Trường A-hàm, phẩm Đao-lợi thiên, ghi: Chư thiên ở trời Đao-lợi cao 1 do-tuần, thọ trung bình 1.000 tuổi, ăn uống như loài người nhưng thực phẩm thanh tịnh hơn. Ở Đao-lợi cũng có việc dựng vợ gả chồng nhưng không ân ái, thiên nam và thiên nữ chỉ dựa vào nhau là thành tựu việc âm dương. Lúc mới sinh ra, chư thiên sơ sinh có vóc dáng tròn trịa, bằng đứa bé 6 tuổi ở thế gian, tự có y phục. Cõi trời này có đầy đủ các thứ báu tốt đẹp, đền đài, lầu các, cảnh vật đều thù thắng, trang nghiêm.

Sinh về cõi trời Đao-lợi, làm con dân của Đế-thích là tín ngưỡng lâu đời của người Ấn Độ xưa. Thánh mẫu Ma-da sau khi chết sinh về cõi trời này. Đức Phật Thích Ca đã có lần thuyết pháp cho Thánh mẫu và chư thiên ở trời Đao-lợi trong 3 tháng (ảnh).